MỘT SỐ KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU THƠ (THƠ ĐƯỜNG LUẬT, THƠ 6 CHỮ, 7 CHỮ)
TRI THỨC NGỮ VĂN
Dạng câu hỏi nhận biết
| Mức độ
câu hỏi |
Dạng câu hỏi | Hướng dẫn trả lời |
| Nhận biết hình thức | 1. Xác định thể thơ | – Số câu, số chữ của VB. |
| 2. Xác định nhân vật trữ tình | – Đặc trưng của NVTT:
+ NVTT là nhân vật bộc lộ cảm xúc. + NVTT có thể xuất hiện trực tiếp hoặc không. |
|
| 3. Các yếu tố thi luật (bố cục, niêm, luật, vẫn, nhịp, đối) | Dựa vào đặc điểm thi luật của thể thơ. | |
| 4. Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong … | – Đặc trưng, dấu hiệu nhận biết của từng biện pháp tu từ.
Lưu ý các biện pháp tu từ hay sử dụng trong thơ trào phúng: so sánh, ẩn dụ, nói quá, đối lập, đối,… |
|
| Nhận biết nội dung | 1. Xác định các cụm từ ngữ, hình ảnh chứa thông tin
|
– Căn cứ yêu cầu đề bài.
– Tìm vị trí của cụm từ ngữ, hình ảnh. |
| 2. Xác định thông tin chính
|
– Căn cứ yêu cầu đề bài.
– Tìm vị trí của câu thơ chứa thông tin. |
|
| 3. Xác định đề tài | – Căn cứ nhan đề VB.
– Căn cứ nội dung VB. |
|
| 4. Đối tượng trào phúng | – Căn cứ nhan đề VB.
– Căn cứ nội dung VB. (Thơ trào phúng thường hướng đến phê phán cái chưa hay, chưa đẹp, cái xấu xa, tiêu cực,…) |
|
| 5. Giọng điệu trào phúng | – Dựa vào dấu hiệu nhận biết của các giọng điệu thường thấy trong thơ trào phúng.
– Thường có: giọng điệu hài hước, giọng điệu mỉa mai – châm biếm, giọng điệu đả kích. |
Câu hỏi thông hiểu
| Mức độ
câu hỏi |
Dạng câu hỏi | Căn cứ/ Hướng dẫn trả lời |
| Thông hiểu về hình thức. | 1. Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ.
|
– Gọi tên, chỉ ra từ ngữ, hình ảnh chứa biện pháp tu từ.
– Nêu hiệu quả: Biện pháp tu từ … đã đem lại hiệu quả thẩm mĩ cho câu thơ/ đoạn thơ/ bài thơ: + Về nội dung (trả lời các câu hỏi): ++ Nhằm nhấn mạnh/ khắc họa điều gì? (ý khái quát). ++ Điều đó được diễn tả cụ thể như thế nào qua các từ ngữ, hình ảnh chứa biện pháp tu từ? (ý cụ thể). ++ Thể hiện tâm trạng, thái độ, cảm xúc gì của tác giả? + Về hình thức nghệ thuật: Khiến câu thơ giàu hình ảnh, sinh động, hấp dẫn/ tạo giọng điệu,… |
| 2. Nêu tác dụng của việc sử dụng thể thơ
|
– Chỉ rõ thể thơ được sử dụng trong văn bản.
– Nêu hiệu quả: Việc sử dụng thể thơ … đem lại hiệu quả nghệ thuật đặc sắc cho văn bản. + Về nội dung: ++ Góp phần khắc họa/ thể hiện chủ đề của VB (chỉ rõ chủ đề); ++ Bộc lộ/ Diễn tả rõ nét tâm trạng, thái độ, tình cảm của tác giả/ nhân vật trữ tình (chỉ rõ tâm trạng, thái độ, tình cảm của tác gi.); + Về hình thức nghệ thuật: Tạo nhịp điệu thơ, giọng thơ, tính nhạc cho VB. |
|
| Thông hiểu nội dung | 1. Anh/Chị hiểu như thế nào về câu thơ…
|
– Xác định từ ngữ, hình ảnh, vế câu, mạch ý…
– Giải thích từ ngữ, hình ảnh (nếu cần). – Diễn giải nội dung của câu thơ bằng ngôn ngữ cá nhân theo từng vế, từng ý của câu thơ. |
| 2. Từ nội dung câu thơ…, anh/chị hiểu gì về …
|
– Khái quát nội dung câu thơ.
– Từ nội dung câu thơ làm rõ vấn đề được nêu trong câu hỏi. |
Câu hỏi vận dụng
| Dạng câu hỏi | Căn cứ/ Hướng dẫn trả lời |
| 1. Từ nội dung văn bản/ câu thơ …, em có suy nghĩ gì …? | – Khái quát nội dung câu thơ/ VB.
– Khẳng định câu thơ đã gợi cho mỗi chúng ta những suy nghĩ sâu sắc: + Nhận thức: Nhận thức được những điều gì từ nội dung của câu thơ? + Thái độ, tình cảm: Thức tỉnh trong mỗi chúng ta những xúc cảm gì? + Hành động: Từ đó, giúp bản thân ta ý thức được cần phải làm gì? |
| 2. Câu thơ … có ý nghĩa gì với em?
|
– Khái quát nội dung câu thơ.
– Khẳng định câu thơ có ý nghĩa sâu sắc với bản thân mỗi chúng ta: + Nhận thức: Giúp mỗi chúng ta nhận thức rõ hơn về … + Thái độ, tình cảm: Thức tỉnh trong mỗi chúng ta những xúc cảm … + Hành động: Từ đó, giúp bản thân ta cần phải… |
| 3. Nhận xét về giọng điệu văn bản | – Chỉ rõ giọng điệu của văn bản (cảm xúc, thái độ của NVTT/tác giả thể hiện trong văn bản)
– Nhận xét. Trả lời các câu hỏi: + Có đa dạng phong phú hay không? Có linh hoạt hay không? + Có góp phần thể hiện rõ nét nội dung, tư tưởng chủ đề của văn bản hay không? + Có đem lại những xúc cảm mới mẻ cho bạn đọc hay không? |
| 4. Nhận xét về nhân vật trữ tình
Hoặc
Nhận xét về vẻ đẹp tâm hồn của NVTT |
– Chỉ rõ nhân vật trữ tình.
– Nhận xét: + Vẻ đẹp tính cách. + Vẻ đẹp tâm hồn. |
| – Chỉ rõ biểu hiện của vẻ đẹp trong tâm hồn NVTT.
– Nhận xét: + Tâm hồn có cao đẹp hay không? + Có lan tỏa những giá trị tích cực đến bạn đọc hay không? |
|
| 5. Em có đồng tình với quan niệm của tác giả được thể hiện trong câu thơ/ văn bản hay không? Vì sao? | – Chỉ rõ quan điểm của bản thân: đồng tình hoặc không đồng tình hoặc đồng tình một phần.
– Lí giải: 03 lí lẽ (nhận thức, thái độ, hành động) |
| 6. Thông điệp/ bài học ý nghĩa nhất mà anh/ chị rút ra từ văn bản là gì? Vì sao? | – Nêu thông điệp/ bài học bằng một câu đơn, bám sát vào nội dung chính của VB.
– Lí giải: 03 lí lẽ (nhận thức, thái độ, hành động)
|
| 7. Viết đoạn văn ngắn | – Nhận xét được nội dung phản ánh và cách nhìn cuộc sống, con người của tác giả qua bài thơ
– Nêu được suy nghĩ tình cảm, nhận thức của bản thân sau khi đọc bài thơ….
|
