Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Sống trách nhiệm
Câu 1: Theo tác giả, vì sao con người thường đùn đẩy trách nhiệm cho tập thể?
Tác giả cho rằng khi trách nhiệm được chia đều cho tập thể thì không ai phải chịu trách nhiệm cụ thể. Điều này khiến cá nhân cảm thấy an toàn hơn, giảm bớt tổn thất về danh dự, niềm tin hay hình phạt.
Câu 2: Câu văn “Tôi vượt đèn đỏ vì hoàn cảnh bắt buộc” thể hiện điều gì về thái độ sống?
Câu văn thể hiện sự biện minh, đổ lỗi cho hoàn cảnh để tránh nhận trách nhiệm. Đây là biểu hiện của lối sống thiếu tự giác, không dám chịu trách nhiệm về hành vi sai trái của bản thân.
Câu 3: Theo văn bản, trách nhiệm có vai trò như thế nào đối với sự phát triển của cá nhân?
Trách nhiệm giúp con người sống có mục tiêu, biết giữ gìn bản thân và hành động đúng đắn. Nó là nền tảng để xây dựng nhân cách, tạo niềm tin và phát triển bền vững trong xã hội.
Câu 4: Văn bản sử dụng hình thức giả định “Giả sử nếu một ngày…” có tác dụng gì?
Hình thức giả định giúp người đọc hình dung rõ hậu quả nghiêm trọng của việc thiếu trách nhiệm. Qua đó, tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của trách nhiệm trong đời sống cá nhân và cộng đồng.
Câu 5: Em rút ra được bài học gì từ thông điệp “Hãy đánh thức trách nhiệm với bản thân mình”?
Bài học là mỗi người cần sống có trách nhiệm, bắt đầu từ việc dám nhận lỗi và sửa sai. Trách nhiệm không chỉ giúp ta hoàn thiện bản thân mà còn góp phần xây dựng xã hội văn minh, đáng tin cậy.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Sống trách nhiệm (Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu)
Phần I. Đọc hiểu (5,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện yêu cầu bên dưới:
Giả sử nếu một ngày đẹp trời nào đó, tinh thần trách nhiệm của loài người bị mất đi, hãy hình dung một viễn cảnh của xã hội: Con người không biết mình sống để làm gì. Sống lang thang, bơ vơ, vô định. Tất nhiên lúc đó không còn là sống mà chỉ là tồn tại. Con người sẽ vui chơi ăn uống vô độ, hủy hoại sức khỏe bản thân. Con người sẽ chây lười, chẳng làm gì để giữ gìn bản thân. Thiếu tính trách nhiệm, con người đánh mất chính mình.
[…]Vì sao ta thiếu trách nhiệm?
Trách nhiệm đồng nghĩa với nguy cơ mình bị tổn thất một điều gì đó. Nếu nói dối, làm sai, gây hại… thì khi nhận trách nhiệm về mình, bạn sẽ bị tổn thất danh dự, tổn thất thời gian khắc phục, tổn thất niềm tin, mất chức, phải bồi thường hoặc chịu một hình phạt nào đó.
Không ai muốn mình phải tổn thất, vì thế nhu cầu an toàn trong mỗi con người khiến họ tìm cách trốn tránh trách nhiệm cá nhân và đùn đẩy nó cho người khác mà tốt nhất là cho tập thể. Vì tập thể sai thì có nghĩa là không ai sai cả, hoặc cái sai đó sẽ được chan đều và tất nhiên trách nhiệm của mình sẽ nhẹ đi đáng kể.
Tôi phạm luật vì ai cũng làm như thế cả, tôi không làm thì sẽ bị thua thiệt. Tôi không có mục đích sống vì chẳng ai cho tôi mục đích. Tôi bị cám dỗ vì xã hội có quá nhiều thứ xấu xa. Tôi học tệ vì thầy cô, vì tôi không đủ điều kiện. Tôi vượt đèn đỏ vì hoàn cảnh bắt buộc. Tôi xấu xa thế này là bởi gia đình…
Hãy đánh thức trách nhiệm với bản thân mình – với gia đình – với xã hội bắt đầu bằng cảm xúc xấu hổ và hành động tự nhận lỗi về mình trước khi đùn đẩy. Hiện tại, điều gì đang khiến chúng ta xấu hổ với chính mình? Điều gì khiến chúng ta hổ thẹn với gia đình và xã hội?
(Trích Sống trách nhiệm – Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu)
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên là:
- Tự sự
- Miêu tả
- Biểu cảm
- Nghị luận
Câu 2. Theo văn bản, hiếu tính trách nhiệm, con người sẽ như thế nào?
- Đánh mất chính mình
- Bị mọi người xa lánh
- Không thể đạt được thành công
- Không biết giữ gìn bản thân
Câu 3. Để không phải chịu tổn thất, con người đã làm gì?
- Nhận lỗi và tìm cách khắc phục tổn thất.
- Tìm cách trốn tránh và đùn đẩy nó cho người khác.
- Tìm cách đùn đẩy trách nhiệm cho cá nhân hoặc tập thể.
- Tìm cách trốn trách những tổn thất mà mình gây ra.
Câu 4. Dòng nào nêu lên chủ đề của văn bản?
- Tính trách nhiệm
- Tính trung thực
- Hiện tượng đổ lỗi
- Sự cám dỗ
Câu 5 (0,5 điểm) Theo tác giả, những nguyên nhân nào khiến con người hay thiếu trách nhiệm?
Câu 6 (0,5 điểm) Thiếu tính trách nhiệm sẽ gây ra hậu quả như thế nào?
Câu 7 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng biện pháp tu từ cú pháp trong các câu sau: “Tôi bị cám dỗ vì xã hội có quá nhiều thứ xấu xa. Tôi học tệ vì thầy cô, vì tôi không đủ điều kiện. Tôi vượt đèn đỏ vì hoàn cảnh bắt buộc. Tôi xấu xa thế này là bởi gia đình”.
Câu 8 (1,0 điểm) Từ quan điểm của tác giả: “Thiếu tính trách nhiệm, con người sẽ đánh mất chính mình”, em rút ra bài học gì cho bản thân?
HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần I. Đọc hiểu (5,0 điểm)
| Câu | Nội dung cần đạt | Điểm |
| Câu 1 | D. Nghị luận | 0,5 điểm |
| Câu 2 | A. Đánh mất chính mình | 0,5 điểm |
| Câu 3 | B. Tìm cách trốn tránh và đùn đẩy nó cho người khác. | 0,5 điểm |
| Câu 4 | A. Tính trách nhiệm | 0,5 điểm |
| Câu 5 | – Những nguyên nhân khiến con người sống thiếu trách nhiệm:
+ Trách nhiệm đồng nghĩa với nguy cơ mình bị tổn thất một điều gì đó. + Nếu nói dối, làm sai, gây hại…thì khi nhận trách nhiệm về mình, bạn sẽ bị tổn thất danh dự, tổn thất thời gian khắc phục, tổn thất niềm tin, mất chức, phải bồi thường hoặc chịu một hình phạt nào đó. |
0,5 điểm |
| Câu 6 | Hậu quả của việc sống thiếu trách nhiệm:
– Con người không biết mình sống để làm gì. Sống lang thang, bơ vơ, vô định. – Con người sẽ vui chơi ăn uống vô độ, hủy hoại sức khỏe bản thân. Con người sẽ chây lười, chẳng làm gì để giữ gìn bản thân. Thiếu tính trách nhiệm, con người đánh mất chính mình. |
0,5 điểm |
| Câu 7 | Biện pháp tu từ cú pháp: Lặp cấu trúc/ Lặp cú pháp
– Tác dụng: + Giúp cho lời văn hài hòa, nhịp nhàng, bổ sung cho nhau. + Nhấn mạnh thái độ sống không có trách nhiệm, luôn đổ lỗi cho người khác, đổ lỗi cho hoàn cảnh. |
1,0 điểm |
| Câu 8 | – Khi thiếu trách nhiệm, con người sẽ không biết mình sống để làm gì, thiếu mục đích sống, con người sống buông thả, không giữ gìn bản thân.
– Dám nhận trách nhiệm về mình, dám nhận sai và sửa sai. Vì hành vi này sẽ giúp chính chúng ta trở nên cao thượng, có một cuộc sống tốt đẹp. Chúng ta, xin đừng trốn tránh lỗi lầm của bản thân, hãy chân thành, trách nhiệm trong mọi hành động của bạn. Bởi vì có như vậy, bạn mới có một phẩm chất đạo đức tốt đẹp. |
1,0 điểm |
