Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn THU ẨM
Câu 1: Vì sao Nguyễn Khuyến lại chọn mùa thu để thể hiện tâm trạng trong bài thơ?
Mùa thu với không gian tĩnh lặng, nhẹ nhàng rất phù hợp để bộc lộ nỗi buồn, sự cô đơn và những suy tư sâu kín. Qua cảnh thu, Nguyễn Khuyến gửi gắm tâm trạng u hoài, nỗi niềm thế sự và tình yêu quê hương.
Câu 2: Câu thơ “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?” sử dụng biện pháp nghệ thuật gì và có tác dụng gì?
Câu thơ sử dụng câu hỏi tu từ và biện pháp nói quá. Nó vừa thể hiện sự ngạc nhiên trước vẻ đẹp của bầu trời thu, vừa gợi cảm xúc ngỡ ngàng, say mê trước thiên nhiên, đồng thời phản ánh tâm trạng thi nhân đang rung động sâu sắc.
Câu 3: Hình ảnh “rượu” trong bài thơ mang ý nghĩa gì ngoài nghĩa tả thực?
Rượu không chỉ là thú vui tao nhã mà còn là phương tiện để thi nhân giải tỏa nỗi buồn. Qua hình ảnh rượu, Nguyễn Khuyến thể hiện sự cô đơn, lặng lẽ và tâm trạng chán ngán trước thời cuộc.
Câu 4: Qua bài thơ, em cảm nhận được điều gì về phong cách nghệ thuật của Nguyễn Khuyến?
Nguyễn Khuyến có phong cách nghệ thuật tinh tế, giàu cảm xúc. Ông thường dùng bút pháp tả cảnh ngụ tình, lấy thiên nhiên làm nền để bộc lộ tâm trạng, đồng thời sử dụng ngôn ngữ giản dị mà sâu sắc.
Câu 5: Nếu được viết tiếp một câu thơ sau bài “Thu ẩm”, em sẽ viết gì? Vì sao?
Ví dụ: “Gió thu nhè nhẹ thổi hồn quê.” Câu thơ thể hiện sự tiếp nối cảm xúc, gợi thêm không gian thu và tình cảm gắn bó với quê hương, phù hợp với mạch thơ và tâm trạng của Nguyễn Khuyến.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: THU ẨM (Nguyễn Khuyến)
Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
THU ẨM
Nguyễn Khuyến
Năm gian nhà cỏ thấp le te
Ngõ tối đêm sâu đóm lập lòe
Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt
Làn ao lóng lánh bóng trăng loe
Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?
Mắt lão không vầy cũng đỏ hoe
Rượu tiếng rằng hay, hay chả mấy
Độ năm ba chén đã say nhè.
Câu 1. Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?
- Thất ngôn bát cú đường luật
- Thất ngôn tứ tuyệt đường luật
- Thất ngôn trường thiên
- Thất ngôn xen lục ngôn
Câu 2. Bài thơ Uống rượu mùa thu mang những đặc điểm của thơ Thất ngôn bát cú Đường luật trên các phương diện nào?
- Bài thơ có 8 câu, mỗi câu 7 tiếng
- Gieo vần bằng ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8
- Các tiếng 2 – 4 – 6 của câu 1 và 8, câu 2 và 3, câu 4 và 5, câu 6 và 7 cùng phối thanh B – T – B; hoặc T – B – T.
- Cả A, B, C
Câu 3. Tác dụng của biện pháp nghệ thuật trong 2 câu thực và 2 câu luận là:
- Phép đảo ngữ có tác dụng tô đậm vẻ đẹp của cảnh mùa thu;
- Phép đối có tác dụng tô đậm vẻ đẹp của cảnh thu, nỗi lòng của thi nhân và khiến lời thơ thêm cân xứng, hài hòa.
- Sử dụng câu hỏi tu từ với đại từ “ai” nhấn mạnh màu xanh của bầu trời
- Biện pháp nghệ thuật nói quá “da trời ai nhuộm”, “xanh ngắt” nhấn mạnh màu xanh của bầu trời.
Câu 4. Những hình ảnh nào đồng thời xuất hiện xả trong bài thơ Thu ẩm và Thu điếu?
- Ngõ, ao, khói;
- Nhà, ao, trăng;
- Ao, trời, ngõ;
- Thuyền, khói, mây.
Câu 5. Tâm trạng của nhà thơ được thể hiện rõ nhất qua hình ảnh nào?
- Hình ảnh “đôi mắt”;
- Hình ảnh “đêm sâu”;
- Hình ảnh “khói nhạt”;
- Hình ảnh “rượu”.
Câu 6. Qua sự miêu tả của Nguyễn Khuyến, hình ảnh làng quê trong Thu ẩm hiện lên như thế nào?
- Kì vĩ, tráng lệ;
- Thanh bình, yên ả;
- Nghèo đói, xác xơ;
- Tiêu điều, hiu hắt.
Câu 7. Hình ảnh đôi mắt của Nguyễn Khuyến biểu đạt điều gì?
- Sự thờ ơ không chú tâm vào việc uống rượu;
- Nỗi buồn ngưng đọng thành nước mắt;
- Sự mệt mỏi, đau yếu của tuổi già;
- Sự tác động của men rượu.
Câu 8. Bút pháp nào được Nguyễn Khuyến sử dụng trong bài thơ trên?
- Bút pháp ước lệ tượng trưng
- Bút pháp cổ điển
- Bút pháp tả cảnh ngụ tình
- Cả 3 đáp án trên
Câu 9 (1,0 điểm) Hãy xác định biện pháp tu từ trong hai dòng thơ và nêu hiệu quả biểu đạt của chúng?
Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt,
Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.
Câu 10 (1,0 điểm) Bài thơ bồi đắp tình cảm gì với quê hương của mình? Hãy trình bày trong khoảng 5-7 dòng.
HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần I. Đọc hiểu (6,0 điểm)
| Câu | Nội dung cần đạt | Điểm |
| Câu 1 | A. Thất ngôn bát cú đường luật | 0,5 điểm |
| Câu 2 | D. Cả A, B, C | 0,5 điểm |
| Câu 3 | B. Phép đối có tác dụng tô đậm vẻ đẹp của cảnh thu, nỗi lòng của thi nhân và khiến lời thơ thêm cân xứng, hài hòa. | 0,5 điểm |
| Câu 4 | C. Ao, trời, ngõ; | 0,5 điểm |
| Câu 5 | A. Hình ảnh “đôi mắt”; | 0,5 điểm |
| Câu 6 | B. Thanh bình, yên ả; | 0,5 điểm |
| Câu 7 | B. Nỗi buồn ngưng đọng thành nước mắt; | 0,5 điểm |
| Câu 8 | C. Bút pháp tả cảnh ngụ tình | 0,5 điểm |
| Câu 9 | – Biện pháp tu từ: so sánh “Làn ao lóng lánh bóng trăng loe”
– Tác dụng: thể hiện quan sát và cảm nhận của thi sĩ rất tinh tế: sương thu như màu khói nhạt phủ quanh lưng giậu. Bóng trăng soi trên mặt ao lăn tăn gợn sóng, lúc tụ lại, lúc tản ra, tạo cảm giác là bóng trăng loe. |
1,0 điểm |
| Câu 10 | Bài thơ gợi cho người đọc nhớ đến hình ảnh quê hương, gắn với những gì bình dị nhất. Đó là những hình ảnh hết sức thân thuộc mà gần gũi. Từng câu thơ như khơi dậy cảm xúc nhớ quê hương trong tâm trí của những người con xa quê. Quê hương là nơi con người gắn bó, là điểm tựa tinh thần, là nơi nâng đỡ những bước chân đầu tiên của con người trong cuộc hành trình vạn dặm. | 1,0 điểm |
