ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi
Sau bão (Đoàn Thị Hồng Sương)
Cơn bão đi qua,
Một vùng trù phú, hóa tiêu đìều, xơ xác, tan hoang
Nhưng em, mẹ vẫn bình an
Đối với con, đã thành điều quý giá
Con ở trong này, dù vất vả
Sao sánh bằng mẹ, tất tả chốn quê hương
Ruộng mía, ruộng dưa bị ngập nước thảm thương
Đến cây me già cổ thụ, còn bật gốc,
Em với mẹ, ốm o, gầy rộc,
Có thể vượt qua rồi, là trời phật để tâm
Con ở nơi này, luôn khấn nguyện âm thầm
Mong mẹ, em bình yên, quê hương an ổn
Bão lũ hung tợn cuốn trôi, chỉ còn hỗn độn
Nhưng
Có xóm, có làng, có bộ đội, có dân quân
Các anh sẽ ra tay cứu đỡ, như tình thân
Dựng cho em mái nhà ân cần
Và cuốc hộ mẹ một nương khoai
Mẹ, em ơi, xin chớ có bi ai
Dẫu mất mát, đau thương, đừng để lòng nản chí
Sau tất cả, con mong điều giản dị
Mất đi rồi, có tin yêu, ta làm lại ngày mai
Lau nước mắt, ngẩng cao đầu, ta hãy nắm chặt tay
Sóng gió, mưa mù, nước lũ, hay đá rơi trên vai
Không đẩy ngã được chúng ta, càng không cản được bước chân ta
Bước chân của những người từng đi qua biển động
Từng đào núi, dời non đi xây cuộc sống
Qua hết rồi, ta gây dựng lại đời ta.
Câu 1 ( 1.0 điểm ): Nội dung chính của bài thơ trên là gì?
Câu 2 ( 0.5 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 3 ( 0.5 điểm ): Chép lại những dòng thơ có trong bài thơ thể hiện truyền thống tương thân tương ái tốt đẹp của dân tộc ta?
Câu 4 ( 1.0 điểm): Những từ sau là từ tượng hình hay từ tượng thanh, nêu tác dụng của những từ đó đối với nội dung của bài thơ: xơ xác, tan hoang, hỗn độn, ốm o, gầy rộc ?
Câu 5 ( 1.0 điểm): Chỉ ra và phân tích hiệu quả của các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong 2 dòng thơ:
Có xóm, có làng, có bộ đội, có dân quân
Các anh sẽ ra tay cứu đỡ, như tình thân
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1: Nội dung chính của bài thơ là gì?
➡ Bài thơ “Sau bão” tái hiện khung cảnh tan hoang, tiêu điều của quê hương sau trận bão lớn, đồng thời thể hiện nỗi xót xa, tình yêu thương da diết của người con nơi phương xa dành cho mẹ và em ở quê nhà. Qua đó, tác giả gửi gắm một thông điệp tích cực và đầy nhân văn: dù mất mát, đau thương đến đâu, chỉ cần còn yêu thương, còn tin tưởng, con người sẽ có thể vượt qua tất cả, gây dựng lại cuộc sống bằng ý chí và nghị lực.
Câu 2: Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?
➡ Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.
Câu 3: Chép lại những dòng thơ thể hiện truyền thống tương thân tương ái của dân tộc ta.
➡ Những dòng thơ thể hiện truyền thống tương thân tương ái tốt đẹp của dân tộc Việt Nam:
Có xóm, có làng, có bộ đội, có dân quân
Các anh sẽ ra tay cứu đỡ, như tình thân
Dựng cho em mái nhà ân cần
Và cuốc hộ mẹ một nương khoai
Câu 4: Những từ: xơ xác, tan hoang, hỗn độn, ốm o, gầy rộc là từ tượng hình hay tượng thanh? Tác dụng là gì?
➡ Những từ trên đều là từ tượng hình. Chúng có tác dụng diễn tả rất trực quan và sinh động những hình ảnh hiện thực sau cơn bão. Cụ thể, “xơ xác”, “tan hoang”, “hỗn độn” khắc họa một khung cảnh quê hương bị tàn phá nghiêm trọng, nhấn mạnh mức độ hủy diệt của thiên tai. Trong khi đó, “ốm o”, “gầy rộc” gợi tả hình ảnh lam lũ, tiều tụy của mẹ và em sau bão – đại diện cho nỗi khổ cực của người dân vùng quê. Những từ tượng hình ấy giúp người đọc cảm nhận rõ rệt nỗi đau, sự kiệt quệ về thể xác lẫn tinh thần của con người sau thiên tai, qua đó thêm trân trọng sự bình yên và nỗ lực vươn lên trong gian khó.
Câu 5: Chỉ ra và phân tích hiệu quả của các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai dòng thơ:
“Có xóm, có làng, có bộ đội, có dân quân / Các anh sẽ ra tay cứu đỡ, như tình thân”
➡ Trong hai dòng thơ trên, tác giả đã sử dụng các biện pháp nghệ thuật như: điệp ngữ “có”, liệt kê các lực lượng: “xóm, làng, bộ đội, dân quân” và so sánh “như tình thân”. Những biện pháp nghệ thuật này không chỉ tạo nên nhịp thơ mạnh mẽ, dồn dập, mà còn nhấn mạnh sự chung tay, đồng lòng của cả cộng đồng trong việc giúp đỡ nhau vượt qua thiên tai. Hình ảnh so sánh “như tình thân” làm nổi bật mối quan hệ khăng khít giữa quân và dân, giữa những người đồng bào ruột thịt, từ đó tôn vinh truyền thống tương thân tương ái và tinh thần đoàn kết – một giá trị cốt lõi, bền vững của dân tộc Việt Nam trong mọi hoàn cảnh.
