Các câu hỏi xoay quanh bài thơ Nhớ mẹ và làng quan họ của Trương Nam Hương
Câu 1: Vì sao anh “bật khóc” khi nghe quan họ đêm rằm?
→ Vì tiếng hát quan họ gợi lại ký ức về mẹ và quê hương, khiến anh xúc động. Đó là sự thức tỉnh tình cảm, là nỗi nhớ da diết về cội nguồn và những điều thân thuộc đã xa.
Câu 2: Hình ảnh “sợi tóc rụng như lá vườn lặng lẽ” mang ý nghĩa gì?
→ Hình ảnh này gợi sự mất mát, phai tàn theo thời gian. Nó tượng trưng cho sự ra đi của mẹ, đồng thời thể hiện nỗi đau âm thầm, sâu sắc của người con.
Câu 3: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “Vịn câu hát anh lần về cội gốc”? Tác dụng?
→ Biện pháp ẩn dụ. Tác dụng là thể hiện sự nâng niu, dựa vào câu hát để tìm lại ký ức, nguồn cội. Câu hát trở thành chiếc cầu nối giữa hiện tại và quá khứ, giữa người con và quê hương.
Câu 4: Qua hình ảnh “chiếc khăn hoa lý”, em cảm nhận được điều gì về người mẹ?
→ Chiếc khăn là biểu tượng của sự giản dị, nữ tính và tình mẫu tử. Dù nghèo, mẹ vẫn giữ gìn nét đẹp truyền thống, thể hiện phẩm chất thanh cao và lòng yêu quê hương.
Câu 5: Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về giá trị của văn hóa dân tộc?
→ Văn hóa dân tộc là tài sản tinh thần quý giá, gắn liền với ký ức, tình cảm và bản sắc con người. Việc gìn giữ và trân trọng những giá trị ấy là cách để ta sống có cội nguồn, có chiều sâu và lòng biết ơn.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Nhớ mẹ và làng quan họ được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Phú Yên năm 2025 2026
ĐỌC HIỂU (4,00 điểm)
Đọc bài thơ:
NHỚ MẸ VÀ LÀNG QUAN HỌ
Trương Nam Hương
| (1)1. Nghe quan họ đêm rằm anh bật khóc
Lời chênh vênh uốn lượn mái chùa Vịn câu hát anh lần về cội gốc Chợt thấy mình có lỗi với làng xưa
(2). Bao mưa nắng đời anh chưa hiểu hết Giờ xót xa thương mẹ nhớ làng Mẹ cho của hồi môn là câu hát Để con rời quê kiểng có hành trang
(3). Mẹ thường bảo làng ta giàu cổ tích Có bà tiên ông bụt giúp người Nhưng mẹ vẫn một đời áo rách Cố giữ lành câu quan họ thôi!
(4). Người để lại chiếc khăn hoa lý Em nhớ cho đời mẹ xưa nghèo, Vẫn thơm thảo mùi hương quả thị Với câu thề Quán Dốc trăng treo |
(5). Giờ biết lấy cớ gì anh dối mẹ
Quan họ quên… rơi dọc tháng ngày Sợi tóc rụng như lá vườn lặng lẽ Mẹ không còn và mắt anh cay!
(6). Cứ ẩn hiện dáng đời trong câu hát Lòng mẹ ta nhân hậu vô vàn Vẻ thanh thoát nét hào hoa của trúc Cũng nói lên cốt cách của làng
(7). Đêm nay ngồi nghe em thay mẹ hát Trăng tròn người thẹn nón đầu che? Chờ em hát đến “người ơi người ở…” Hẳn lòng anh tủa rễ tựa cây đề. |
(Dẫn theo Tuyển tập Thơ Việt Nam 1975 – 2000, Tập II
NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2001, trang 264 – 265)
Chọn một (01) phương án đúng nhất ở mỗi câu và ghi vào bài làm (ví dụ: Câu 1: A; Câu 2: B; Câu 3: C…).
Câu 1. Người trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ trên là ai?
| A. Mẹ. | B. Anh. | C. Em. | D. Ta. |
Câu 2. Sự việc khơi nguồn cảm hứng cho bài thơ là gì?
A. Nghe em hát quan họ trong đêm rằm.
B. Nghe mẹ hát quan họ trong đêm rằm.
C. Khóc vì nghe hát quan họ trong đêm rằm.
D. Khóc vì xót xa thương mẹ nhớ làng.
(1), (2), (3), (4), (5), (6), (7) trong bài thơ là do người biên soạn đề đặt.
Trang 1/2
Câu 3. Nội dung nào sau đây không đúng với đặc điểm thể thơ của bài thơ trên?
A. Số tiếng trong các câu thơ không bằng nhau.
B. Số tiếng trong các câu thơ bằng nhau.
C. Cách gieo vần của bài thơ chủ yếu là vần chân.
D. Cách gieo vần của bài thơ chủ yếu là vần cách.
Câu 4. Xét về cấu tạo, từ nào của bài thơ trong số các từ sau đây không cùng nhóm với các từ còn lại?
| A. Chênh vênh. | B. Xót xa. | C. Lặng lẽ. | D. Cốt cách. |
Câu 5. Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ cuối khổ 5 của bài thơ là
| A. nói quá. | B. đảo ngữ. | C. chơi chữ. | D. so sánh. |
Câu 6. Hình ảnh nào hiện về thường trực trong nỗi nhớ của anh?
| A. Mẹ, em. | B. Mẹ, làng quan họ. | C. Em, làng quan họ. | D. Em, ta. |
Câu 7. Phương án nào sau đây diễn đạt không đúng về ý nghĩa của câu thơ “Mẹ cho của hồi môn là câu hát”?
A. Mẹ để lại cho con một “tài sản tinh thần” chứa đựng cả một miền văn hóa, kí ức và tình cảm.
B. Mẹ yêu thương con, muốn chuẩn bị hành trang tinh thần cho con trên hành trình trưởng thành của con.
C. Mẹ nghèo “vẫn một đời áo rách” nên chỉ có câu hát là tài sản mà mẹ có thể để lại cho con.
D. Mẹ trao truyền câu hát, gửi gắm vào đó tình yêu, lòng tự hào về văn hóa, cội nguồn dân tộc.
Câu 8. Từ “rơi” trong câu thơ “Quan họ quên… rơi dọc tháng ngày” được hiểu như thế nào?
A. Di chuyển xuống mặt đất khi không còn có gì giữ lại ở vị trí trên cao.
B. Lâm vào hoàn cảnh, tình trạng không hay một cách đột ngột.
C. Bị mất dần theo thời gian, không còn giữ được nguyên vẹn.
D. Còn sót lại của một cái gì đã qua đi, đã không còn nữa.
Thực hiện yêu cầu:
Câu 9. Nhận xét ngắn gọn về hình ảnh người mẹ trong bài thơ.
Câu 10. Em có ý kiến như thế nào nếu có người cho rằng “bài thơ bộc lộ nỗi niềm cảm xúc của đứa con xa xứ đối với mẹ và quê hương” trong khi người khác lại khẳng định rằng “bài thơ chỉ mượn chuyện nhớ mẹ và làng quan họ để nhắn nhủ với mọi người phải biết trân trọng những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc”?
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4,00 | |
| 1 | B | 0,25 | |
| 2 | A | 0,25 | |
| 3 | B | 0,25 | |
| 4 | D | 0,25 | |
| 5 | D | 0,25 | |
| 6 | B | 0,25 | |
| 7 | C | 0,25 | |
| 8 | C | 0,25 | |
|
9 |
– Hình ảnh người mẹ: giản dị, tảo tần, nhân hậu, thương con; luôn có ý thức giáo dục con phải biết gìn giữ, trân trọng những giá trị văn hóa tốt đẹp của quê hương, dân tộc.
– Nhận xét: hình ảnh người mẹ đáng được yêu quý, kính trọng, ngợi ca. Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như yêu cầu của Đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 1,00 điểm. – Học sinh trả lời được 2/3 yêu cầu của Đáp án: 0,75 điểm. – Học sinh trả lời 1/2 yêu cầu của Đáp án: 0,50 điểm. – Học sinh trả lời 1/4 yêu cầu của Đáp án hoặc trả lời chung chung: 0,25 điểm. – Học sinh trả lời không đúng hoặc bỏ giấy trắng: 0,00 điểm. |
1,00 |
|
|
10 |
– Học sinh có thể trả lời nhiều cách, trong đó có thể theo hướng đồng tình/không đồng tình với một trong hai quan điểm hoặc nêu quan điểm theo hướng cả hai ý kiến đều không mâu thuẫn mà là những tầng ý nghĩa khác nhau của bài thơ: vừa là sự bộc lộ nỗi niềm cảm xúc của đứa con xa xứ đối với mẹ và quê hương; vừa là lời nhắn nhủ với mọi người phải biết trân trọng những nét đẹp văn hóa dân tộc.
– Dù nêu quan điểm theo hướng nào, học sinh cũng cần phải đảm bảo sức thuyết phục của lập luận khi bảo vệ quan điểm của mình. Hướng dẫn chấm: – Học sinh bày tỏ được quan điểm của bản thân tán thành/không tán thành/vừa tán thành vừa không tán thành: 0,25 điểm. – Học sinh lí giải quan điểm của bản thân rõ ràng, hợp lí, thuyết phục: 0,75 điểm. – Học sinh lí giải chưa thực sự rõ ràng, hợp lí, thuyết phục: 0,50 điểm. – Học sinh trả lời chung chung hoặc lí giải chưa rõ ràng, hợp lí: 0,25 điểm. – Học sinh trả lời không đúng hoặc bỏ giấy trắng: 0,00 điểm. |
1,00 |