ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Đất quên (Nguyễn Huy Thiệp)
ĐẤT QUÊN (Nguyễn Huy Thiệp)
Lò Văn Pành là ông già nổi tiếng ở bản Hua Tát. Hơn tám mươi tuổi, hàm răng của ông vẫn còn đều tăm tắp như răng chàng trai mười bảy tuổi. Cối đá giã gạo, ông dùng một tay cử lên như bỡn. ông làm bằng ba người khác. Uống rượu cũng vậy, sức ông có thể chấp nổi muôn người. Tráng đinh trong bản Hua Tát nhìn ông kiêng nể. Ông Pành có ba vợ, tám đứa con và khoảng ba chục đứa cháu. Họ sống hòa thuận và khá sung túc. Gia đình cũng giống như những lò than, các cục than có sức tỏa ấm cho nhau nhưng rồi sau đó lại thiêu đốt nhau. Gia đình nào mà chẳng thế?
Sẽ không có chuyện gì xảy ra nếu như ông Pành chỉ sống quanh quẩn ở trong thung lũng Hua Tát. Nhưng đùng một cái, ông bỗng nảy sinh ý định đi về Mường Lưm mua trâu. Thực ra nếu chỉ mua trâu chẳng phải vất vả nhiều đến thế, chỉ cần sang bản Chi, bản Mạt, ông Pành có thể mua được những con trâu cày hạng nhất. Nhưng Mường Lưm là nơi thời trẻ ông Pành ở đó. Ký ức xa xưa sống dậy trong ông.
Mường Lưm là vùng đất xa xôi hẻo lánh tận cuối Châu Yên. Tiếng Thái Mường Lưm nghĩa là đất quên. ở đây có những khu rừng nguyên sinh từ thời thượng cổ, cây cối bạt ngàn, chim thú nhiều vô kể.
Hôm ấy, ông Pành cưỡi ngựa đến gần Mường Lưm thì trời đã tối. Một cơn mưa đá dữ dội ập đến. Ông Pành nhìn quanh xem có chỗ nào trú được nhưng chỉ mênh mông rặt đồi cỏ gianh lá sắc như dao. Đá ở trên cao ào ào trút xuống. Con ngựa sợ hãi không chịu đi nữa, miệng nó hý vang, móng cào xuống đất.
Ông Pành nhảy vội xuống ngựa, miệng chửi rủa, ông chưa bao giờ thấy trận mưa nào dữ dội đến thế. Gió to quá, những giọt mưa đá quất vào người ông đau điếng. Đêm dần ập xuống, sấm sét rền vang làm đất rung chuyển, con ngựa dứt đứt dây cương chạy vụt xuống đồi. ông Pành định đuổi theo thì bỗng nhiên thấy có bóng đen nhỏ chạy về phía minh. Ông định thần lại. Đấy là cô gái đi làm nương về, gặp mưa bất thần, nàng sợ hãi vừa chạy vừa ngã, luôn miệng kêu trời. Gặp ông Pành, nàng kiệt sức ngã quỵ vào tay ông.
Mưa như trút, những cục đá văng như đạn ghém. Ông Pành đứng lom khom che chở cho cô gái, cô gái úp mặt vào hai bàn tay, toàn thân run rẩy. Cô tựa vào bộ ngực trần vạm vỡ của ông tin cậy. ông Pành an ủi:
– Đừng sợ…đừng sợ…Cơn giận của Then sẽ qua đi thôi…
Họ đứng như thế giữa đồi cỏ gianh, xung quanh mưa đá sấm rền. Ông Pành ngợp trong diệu huyền. Cả cuộc đời từng trải của ông, ông chưa bao giờ có cảm giác ấy. Ông biết đây chính là điều ông vẫn hằng khao khát mong tìm. Hơn cả tình yêu, hơn cả những người phụ nữ mà ông đã gặp, cảm giác này như là hạnh phúc.
Khi trời mưa tạnh thì trên cao bắt đầu le lói một thứ ánh hồng mờ ảo. Cô gái ngượng ngập rút tay ra khỏi bàn tay ông Pành. Ông chưa bao giờ thấy ai lại đẹp như vậy. Nàng vùng chạy. Ông luống cuống đuổi theo, vấp ngã nhưng rồi cuối cùng ông nắm được tay nàng.
– Em tên là gì? – Ông hỏi. – Ngày mai ta đến cầu hôn… Em có bằng lòng ta không? Cô gái bối rối, mãi sau nàng mới ấp úng:
– Em là Muôn… Ở bản Mường Lưm…
Nàng đẩy ông ra rồi chạy xuống đồi, đôi bắp chân trắng nõn nà. ông Pành ngồi thụp xuống đất, mồ hôi vã ra, bủn rủn. Một niềm sung sướng tràn ngập lòng ông. Ông nằm vật ra giữa đám cỏ gianh ướt sũng, mặc cho những con kiến đen to tướng bò lung tung trên tấm ngực trần. Ông thiếp đi cho đến lúc con ngựa tinh khôn tìm thấy ông, lấy cái miệng nóng hổi nhay nhay vào cái tai to, có những chùm lông đen loăn xoăn của ông để lôi dậy.
Trưa hôm sau, ông Pành dắt ngựa vào bản tìm đến nhà Muôn. ông quỳ xuống, chồng cả đống bạc hoa xòe dự định mua trâu cho ông bố Muôn. Biết lời cầu xin của khách, bố Muôn cười vang, ông gọi vợ con và dân bản đến. Mọi người cười cợt bàn tán. Ông Pành vẫn cứ trơ trơ giữa lời nhạo báng sắc tựa dao chích. Muôn nấp sau khe cửa nhìn ra. Nàng thấy hay hay và thấy câu chuyện còn có vẻ buồn cười nữa. Quả thật, nàng đã quên khuấy đi cơn mưa đá đêm qua, những giọt nước mắt và cuộc gặp gỡ trên đồi.
Một mực khăng khăng, ông Pành nhắc đi nhắc lại những lời cầu hôn. Thực quá đáng, mọi người không thể còn cười được nữa. Cuối cùng, bố Muôn đành phải đặt ra điều kiện:
– Thôi được, ông muốn làm rể tôi thì ông ở đây làm sao hạ được cây gỗ lim to nhất ở đỉnh Phu Luơng mang về. Cây gỗ ấy sau này sẽ là căn nhà của ông và con Muôn đấy…
Mọi người lại cười phá lên. Không ai ở đây không biết cây gỗ lim ấy, vòng gốc của cây gỗ lim tám người đứng ôm không xuể. Nó mọc trên đỉnh núi đá vôi cao đến nỗi đứng ở trên ấy nhìn xuống thì bản Mường Lưm chỉ bé như mái nhà sàn.
– Được! Xin ông hãy giữ lấy lời! – ông Pành trả lời như dao chém đá.
Người ta đồn rằng hôm sau ông Pành leo lên đỉnh núi, bập được nhát rìu đầu tiên vào gốc cây lim thì ông kiệt sức. Ông chết vì bị vỡ tim.
Đám tang ông Pành, Muôn không đi đưa. Hôm ấy nàng bận đi chợ Yên Châu xem đám chọi gà. Chiều về nàng cũng gặp mưa, nhưng mà lần này trời không mưa đá.
(Đất quên, Nguyễn Huy Thiệp, Truyện ngắn Nguyễn Huy Thiệp, NXB Văn hoá Sài Gòn, 2007, tr.22-25)
Lựa chọn đáp án đúng nhất:
Câu 1. Xác định thể loại của văn bản
- Truyện ngắn
- Tiểu thuyết
- Văn bản thông tin
- Truyện thơ
Câu 2. Phương thức biểu đạt của văn bản là gì?
- Tự sự, miêu tả, nghị luận
- Tự sự, biểu cảm, thuyết minh
- Tự sự, miêu tả, biểu cảm
- Tự sự, biểu cảm, phân tích
Câu 3. Nhân vật chính trong chuyện là ai?
- Cô Muôn
- Ông Pành
- Bố Muôn
- Tác giả
Câu 4.Chi tiết nào không xuất hiện trong văn bản?
- Ông Pành có ba vợ, tám đứa con và khoảng ba chục đứa cháu
- Ông Pành đứng lom khom che chở cho cô gái
- Ông Pành bận đi chợ Yên Châu xem đám chọi gà
- Ông Pành nhắc đi nhắc lại những lời cầu hôn
Câu 5. Vì sao ông Pành lại nảy sinh ý định về Mường Lưm mua trâu?
- Vì trâu ở đây khoẻ và to, lại rẻ
- Vì trâu ở đây nổi tiếng là những con trâu cày hang nhất
- Vì ở đây ông được gặp lại người xưa
- Vì ở đây có những kí ức tươi đẹp của ông
Câu 6.Từ “Then” trong câu “Cơn giận của Then sẽ qua đi thôi” để chỉ ai?
- Muôn
- Bố Muôn
- Ông Pành
D.Trời
Câu 7. Câu văn nào sau đây sử dụng phép tu từ chêm xen?
- Đám tang ông Pành, Muôn không đi đưa. Hôm ấy nàng bận đi chợ Yên Châu xem đám chọi gà. Chiều về nàng cũng gặp mưa, nhưng mà lần này trời không mưa đá
- Mọi người lại cười phá lên. Không ai ở đây không biết cây gỗ lim ấy, vòng gốc của cây gỗ lim tám người đứng ôm không xuể.
C.Trưa hôm sau, ông Pành dắt ngựa vào bản tìm đến nhà Muôn. Ông quỳ xuống, chồng cả đống bạc hoa xòe dự định mua trâu cho ông bố Muôn.
- Người ta đồn rằng hôm sau ông Pành leo lên đỉnh núi, bập được nhát rìu đầu tiên vào gốc cây lim thì ông kiệt sức. Ông chết vì bị vỡ tim.
Trả lời câu hỏi/ Thực hiện yêu cầu:
Câu 8. Cảm giác nào khiến ông Pành nhận ra đây chính là điều ông vẫn hằng khao khát mong tìm?
Câu 9. Thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/chi qua văn bản?
Câu 10. Từ câu chuyện của ông Pành, anh/chị có cho rằng luôn tìm kiếm những thứ xa với để được hạnh phúc đồng nghĩa với việc luôn phấn đấu, ước mơ để có được hạnh phúc không? Vì sao?
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 6,0 | |
| 1 | A | 0.5 | |
| 2 | C | 0.5 | |
| 3 | B | 0.5 | |
| 4 | C | 0.5 | |
| 5 | D | 0.5 | |
| 6 | D | 0.5 | |
| 7 | A | 0.5 | |
| 8 | Cảm giác khiến ông Pành nhận ra đây chính là điều ông vẫn hằng khao khát mong tìm: Đó là cái cảm giác được gặp Muôn, ông Pành có một cảm giác cả tình yêu, hơn cả những người phụ nữ mà ông đã gặp, cảm giác ấy chính là hạnh phúc. | 0.5 | |
| 9 | Thông điệp của văn bản:
Gợi ý – Hãy luôn theo đuổi niềm hạnh phúc? Hay biết an phận đây? – Ước mơ, khát vọng chính đáng sẽ nâng đỡ con người – Luôn phấn đấu để có hạnh phúc…. |
1,0 | |
| 10 | HS bày tỏ suy nghĩ về ý nghĩa của sự độ lượng bằng đoạn văn 5 – 7 câu:
Luôn tìm kiếm những thứ xa vời để được hạnh phúc không đồng nghĩa với việc luôn phấn đấu, ước mơ để có được hạnh phúc. Bởi vì việc tìm kiếm những thứ xa với khác với việc luôn phấn đấu, ước mơ để có được hạnh phúc. Ước mơ, khát vọng chính đáng sẽ nâng đỡ, cho con người thêm sức mạnh, niềm hy vọng và động lực để thành công và mang tới cảm giác vui sướng, tự hào, mãn nguyện. |
1,0 |
