ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi: Năm mới (Nguyễn Trọng Hoàn)
Ngày nghỉ lễ con cun cút về với mẹ
Người nô nức du xuân, mẹ lập cập trên đồng
Ở giữa quê mà nhớ quê quá thể
Mở ti vi. Lòng chộn rộn mông lung…
Đây xứ sở hoa anh đào, hoa tuy líp
Những làng mạc, cánh rừng, những thành phố từng qua
Đây ngập nắng, đây bạt ngàn trắng tuyết
Căn nhà này nối chuyến những miền xa
Nối mảnh ruộng mẹ suốt đời mất được
Với quả cà, hạt thóc với nắng hạn mưa giông
Nối cui cút và lặng thầm mơ ước
Với con cháu bên bồi mẹ bên lở một dòng sông.
(Nguyễn Trọng Hoàn, Năm mới, Tri thức thời đại số 1+2 năm 2005)
Câu 1 (1,0 điểm): Xác định thể thơ? Đối tượng mà nhân vật trữ tình hướng đến là ai?
Câu 2 (1,0 điểm): Theo em vì sao tác giả lại viết: “Ở giữa quê mà nhớ quê quá thể”
Câu 3 (1,0 điểm): Nêu giá trị biểu cảm của cặp từ láy trong câu thơ: “Người nô nức du xuân, mẹ lập cập trên đồng”?
Câu 4 (1,0 điểm): Phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Nối cui cút và lặng thầm mơ ước
Với con cháu bên bồi mẹ bên lở một dòng sông.”
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1:
- Thể thơ: Tự do
- Đối tượng mà nhân vật trữ tình hướng đến: Mẹ và quê hương.
Câu 2:
- Tác giả viết: “Ở giữa quê mà nhớ quê quá thể” để thể hiện sự nghịch lý của nỗi nhớ quê hương. Mặc dù đang sống giữa quê hương, người con vẫn cảm thấy nỗi nhớ khôn nguôi vì quê hương luôn gợi lại những kỷ niệm, tình cảm gắn bó sâu sắc mà chỉ có người con xa quê mới cảm nhận rõ được. Điều này nhấn mạnh sự gắn kết sâu sắc của con người với quê hương và nỗi nhớ ngày càng da diết khi đã rời xa.
Câu 3:
Giá trị biểu cảm của cặp từ láy trong câu thơ:
- “Nô nức” và “lập cập” là hai từ láy đối lập trong một bức tranh sinh động của đoạn thơ.
- “Nô nức” diễn tả niềm vui, sự phấn khởi của người dân trong không khí lễ hội, đón xuân.
- “Lập cập” miêu tả sự chậm chạp, vất vả, khổ sở của người mẹ đang làm việc trong đồng, trái ngược với niềm vui của mọi người.
- Tác dụng: Tạo nên sự đối lập, nhấn mạnh sự tần tảo, lam lũ của mẹ trong khi mọi người xung quanh vui xuân, cho thấy sự hy sinh thầm lặng, khổ cực của người mẹ.
Câu 4:
Phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật trong hai câu thơ: “Nối cui cút và lặng thầm mơ ước / Với con cháu bên bồi mẹ bên lở một dòng sông.”
- Nghệ thuật tương phản đối lập: “bên bồi” và “bên lở” là sự đối lập, dùng để mô tả sự chăm sóc, hy sinh của mẹ. “Bồi” tượng trưng cho sự chăm lo, nuôi dưỡng, còn “lở” tượng trưng cho những vất vả, thiếu thốn mà mẹ phải chịu đựng.
- Ẩn dụ: “Bồi” và “lở” cũng ám chỉ cuộc sống của mẹ luôn gắn với sự hy sinh, chịu đựng, nhưng cũng là sự bao bọc, yêu thương vô bờ.
Tác dụng:
- Thể hiện sự hy sinh âm thầm và vĩ đại của người mẹ, luôn cố gắng dành những điều tốt đẹp cho con cái, dù cuộc sống đôi khi khó khăn.
- Biểu thị sự tôn trọng, biết ơn và yêu thương của tác giả đối với mẹ, khắc họa tâm trạng của người con khi nhìn nhận lại cuộc sống vất vả mà mẹ phải chịu đựng.
- Câu thơ thể hiện tình yêu thương và nỗi trân trọng sâu sắc đối với người mẹ.
