ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi: Khát vọng (Đặng Hồng Thiệp)
Chuyện kể rằng
Có quả trứng đại bàng
Rơi vào ổ gà đang ấp
Khi nở ra cùng với bầy gà
Đại bàng con ngượng ngùng chiêm chiếp
Nhảy bay loạng choạng sân nhà.
Không ai nói với đại bàng về những chân trời xa
Về những đại ngàn bí mật
Nên nó vẫn hồn nhiên bới đất
Chỉ có khát vọng mơ hồ
Lâu lâu lại cồn cào trong ngực…
Làm sao mà ai biết
Mình đã bắt đầu từ quả trứng nào đây
Sao không thử một lần vỗ cánh tung bay?…
(Khát vọng, Đặng Hồng Thiệp, Thơ Sông Lam, NXB Hội Nhà văn, 2017)
Câu 1: Văn bản được viết bằng thể thơ gì? Dựa vào đâu để em xác định được thể thơ đó? (1,0 điểm).
Câu 2: Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của hình ảnh bầy gà trong văn bản? (1,0đ)
Câu 3: Chỉ ra hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ: “Sao không thử một lần vỗ cánh tung bay?”. (1,0đ)
Câu 4: Đọc văn bản trên, anh/chị thấy thông điệp nào có ý nghĩa nhất? Vì sao?(1,0đ)
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1: Văn bản được viết bằng thể thơ gì? Dựa vào đâu để em xác định được thể thơ đó? (1,0 điểm)
Văn bản được viết bằng thể thơ tự do.
- Dấu hiệu để xác định thể thơ tự do là không có quy định cố định về số chữ trong câu, số câu trong khổ, số lượng khổ thơ và các quy tắc về vần điệu cũng rất linh hoạt. Điều này thể hiện rõ trong bài thơ “Khát vọng” khi mỗi câu thơ không có một kết cấu đều đặn về số chữ và vần điệu, tạo ra sự tự do trong biểu đạt cảm xúc và suy nghĩ của tác giả.
Câu 2: Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của hình ảnh bầy gà trong văn bản? (1,0 điểm)
Hình ảnh bầy gà trong văn bản mang nhiều tầng ý nghĩa:
- Hoàn cảnh sống trói buộc, tù túng: Bầy gà đại diện cho những gì nhỏ bé, gò bó, hạn chế trong cuộc sống. Chúng sống trong một phạm vi nhỏ hẹp, không thể bay lên hay vượt ra ngoài những ranh giới của chính mình.
- Cái tầm thường, thiển cận, hạn hẹp: Bầy gà không có khả năng bay lượn, không thể vươn lên được với những điều to lớn, tương lai tươi sáng hơn. Chúng tượng trưng cho những người chưa nhận thức được tiềm năng của bản thân hoặc bị giới hạn bởi hoàn cảnh và định kiến.
- Khả năng giới hạn và thiếu tự do: So với hình ảnh của đại bàng, bầy gà bị bó buộc trong một không gian, không thể bay lên cao như những gì chúng vốn có thể làm nếu được tự do. Điều này ám chỉ việc con người cần vượt qua những giới hạn để tìm thấy bản chất và tiềm năng thật sự của mình.
Câu 3: Chỉ ra hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ: “Sao không thử một lần vỗ cánh tung bay?”. (1,0 điểm)
- Biện pháp tu từ:
- Ẩn dụ: “Vỗ cánh tung bay” ám chỉ việc vươn lên, phát triển, vượt ra ngoài giới hạn của bản thân. Đây không chỉ là hành động thể lý mà là biểu tượng của sự trưởng thành, sự tự do và khai phá tiềm năng cá nhân.
- Câu hỏi tu từ: “Sao không thử một lần vỗ cánh tung bay?” là một câu hỏi không cần trả lời, mà là một lời khích lệ, động viên người nghe hoặc người đọc mạnh dạn thử thách bản thân để vượt qua khó khăn, tìm ra khả năng tiềm ẩn của chính mình.
- Hiệu quả:
- Câu thơ này khuyến khích sự dũng cảm, sự mạnh dạn vượt lên khỏi những giới hạn và khuôn khổ hiện tại của bản thân.
- Nó thể hiện sự trăn trở và day dứt của tác giả, mong muốn mỗi người hãy nhìn nhận và vượt qua nỗi sợ, không chấp nhận sự tầm thường, mà vươn lên những điều tốt đẹp và to lớn hơn.
- Đồng thời, câu thơ này cũng làm tăng tính hình tượng và cảm xúc trong văn bản, làm cho thông điệp của tác giả trở nên gần gũi và dễ cảm nhận hơn.
Câu 4: Đọc văn bản trên, anh/chị thấy thông điệp nào có ý nghĩa nhất? Vì sao? (1,0 điểm)
Thông điệp quan trọng nhất mà tôi nhận được từ đoạn trích trên là: Mạnh dạn tự thử thách để trưởng thành, dũng cảm vượt qua giới hạn của bản thân.
- Khám phá và khai phá tiềm năng bản thân: Đoạn thơ khuyên chúng ta đừng để những hoàn cảnh hay khó khăn cản trở ước mơ của mình. Hình ảnh con đại bàng con bị nhốt cùng bầy gà phản ánh những người không nhận thức được khả năng thực sự của mình, cứ sống trong giới hạn, không dám vượt ra ngoài. Tuy nhiên, “vỗ cánh tung bay” chính là lời kêu gọi mạnh mẽ, một cách để bứt phá khỏi những giới hạn của bản thân, vượt qua sự sợ hãi và tự do bay lên.
- Mạnh dạn đối diện với thử thách: Thông qua lời khuyên “Sao không thử một lần vỗ cánh tung bay?”, tác giả muốn nhấn mạnh rằng sự trưởng thành không chỉ đến từ những trải nghiệm dễ dàng mà còn qua những thử thách, khi chúng ta đối diện và vượt qua nỗi sợ hãi, vượt qua những giới hạn mà chính mình tạo ra. Khi ta thử thách bản thân và dám làm những điều mà trước đây ta chưa từng nghĩ đến, chính là lúc ta bắt đầu trưởng thành, khám phá ra khả năng tiềm ẩn.
- Tự tin và sống đúng với khát vọng: Đoạn thơ khuyến khích chúng ta sống một cuộc sống không gò bó, không bị ràng buộc bởi những định kiến hay sợ hãi. Để đạt được những điều mình mong muốn, chúng ta cần phải có khát vọng lớn lao, sự can đảm để vượt qua khó khăn và dám đứng lên từ thất bại. Tác giả sử dụng hình ảnh vỗ cánh để chỉ đến một hành trình tìm kiếm tự do và thành công, trong đó, mỗi lần thử thách bản thân là một bước tiến gần hơn đến mục tiêu.
- Giá trị của việc sống theo lý tưởng và khát vọng: Bài thơ cũng truyền tải thông điệp rằng mỗi người cần nhận ra và hành động theo khát vọng của mình. Nếu chỉ mãi “ngủ quên” trong sự an toàn của hiện tại, chúng ta sẽ không bao giờ biết được tiềm năng thật sự của bản thân. Hãy mạnh dạn bước ra khỏi vùng an toàn để thử thách chính mình và sống theo những giá trị cao đẹp mà mình mong muốn.
