HSG Văn 9: Quả trứng vàng (Tạ Duy Anh)

ĐỀ ĐỌC HIỂU

Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi: Quả trứng vàng (Tạ Duy Anh)

QUẢ TRỨNG VÀNG

“Có những chuyện thường ngày lại y như cổ tích. Một lúc nào đó khi chợt nhớ lại, chính bản thân ta cũng phải ngạc nhiên về sự kỳ diệu của nó..”.

Tú Minh loay hoay ghi lại dòng nhật ký vào cuốn sổ lưu niệm cho riêng bản thân cậu. Cậu đã ở tuổi mười hai, có nghĩa là thời thơ ấu đang vùn vụt lao qua những “ga” cuối cùng. Điều này không phải không có lúc làm cậu day dứt. Nhưng chả thể làm gì được. Cậu chép miệng nuối tiếc và nhắm mắt lại, lẩm bẩm nói với chính mình:
“Thật ra tất cả bắt đầu từ những lời cầu mong tốt đẹp”.

Hôm nay Tú Minh từ trường về nhà. Lúc sắp vào cổng, cậu nhìn thấy vật gì trăng trắng trong đám lá tre khô. Cậu lại gần thì nhận ra vật trăng trắng đó là quả trứng gà.
– Ồ, một quả trứng gà. Cậu thầm kêu lên. Tại sao nó bị rơi vãi ở đây nhỉ. Tú Minh lượm quả trứng lên ngắm nghía. Chắc chị mái nâu nào đó trở dạ quá nhanh khi qua đây. “Thật may là mình phát hiện ra, nếu không đêm nay nó sẽ vào bụng một con rắn nào đó cũng nên”.
Minh mân mê quả trứng và cảm thấy cơn đói cứ rõ dần. Món trứng ốp-lết cũng được lắm. Chỉ cần một chút mỡ, một chút muối tiêu. Hoặc đơn giản hơn là thả bóng vào nồi nước sôi và chỉ dăm bảy phút sau là có thể ngồi khoanh chân nhấm nháp vị béo ngậy của trứng luộc. Nhưng Minh chợt nghĩ: “Mình ăn chỉ một miếng là hết, sẽ chẳng còn cơ hội nào cho mình được ngắm quả trứng đẹp đến nhường kia. Chi bằng đem đặt vào chiếc hũ sành để xuống cạnh bếp, biết đâu chả khối điều kỳ lạ xảy ra”.

Minh lấy giấy bọc chặt rồi cẩn thận đặt vào chiếc hũ, không quên chèn trấu chung quanh. Cậu bê chiếc hũ đặt cạnh bếp lò, nơi mỗi tối và mỗi sáng cậu đều giúp mẹ nhóm lửa. Quả trứng trở thành người bạn im lặng của Tú Minh. Sáng nào cậu cũng thì thầm nói một điều ước gì đó. Những điều ước của cậu đều tốt đẹp. Chẳng hạn có sáng cậu ước: “Giá như mày có thể biến thành một quả trứng vàng để tạo đem chia cho các bạn nghèo trong lớp”. Điều ước này bám riết theo cậu hơn cả và có lúc nó làm cho cậu chán nản, thất vọng vì biết chắc đó là điều không bao giờ có thật.

Một buổi sáng, giống như mọi hôm. Tú Minh xuống bếp cời lò và ao ước. Chợt cậu nghe thấy tiếng cựa rất nhỏ, rất yếu ớt, như thể tiếng vươn mình của chồi cỏ sau cơn mưa. Thoạt đầu cậu nghĩ đến con chuột gian manh nào đó xơi tái quả trứng, đánh một giấc no nê đang trở mình. Nhưng tiếng cựa chỉ thoảng qua và hoàn toàn khác với tiếng sột soạt của giấy. Cậu hồi hộp mở nắp hũ ra rồi cẩn thận gỡ từng lớp giấy. Quả trứng không hề xây sát trừ một lỗ thủng nhỏ và chính cái lỗ thủng đó khiến tim cậu nhảy lên. Điều kỳ diệu đã xảy ra: quả trứng biến thành chú gà con. Quãng trưa thì chú gà vàng rực đã hiện hình ngay trước mắt cậu, có thể vuốt ve được. Tú Minh cảm động muốn khóc khi chú gà nép mình trong bàn tay che chở của cậu. Ngày ngày cậu kiếm mồi về cho gà và chả mấy chốc nó đã có thể lẽo đẽo theo cậu đi bắt châu chấu.

Qua thu sang đông rồi hết xuân sang hè, chú gà nhép đã lớn vổng lên thành nàng mái nâu óng ả. Vòng cườm ở cổ nó mới sáng làm sao. Hằng ngày nó tha thẩn kiếm mồi quanh khu vườn và thỉnh thoảng ngơ ngẩn gióng lên những tiếng gọi rất lạ.

Và điều kỳ diệu nữa đã xảy ra: con gà mái của Tú Minh đẻ quả trứng đầu tiên. Tú Minh hả hê ngắm nghía và không ngớt nghĩ đến những điều tốt đẹp. Sau khi đẻ nốt quả trứng thứ mười hai, con mái nâu đòi ấp. Tú Minh lót cho nó một chiếc ổ đẹp tuyệt trần, có lưới bảo vệ rất cẩn thận. Từ đây trở đi mọi việc xem ra suôn sẻ hơn. Đến kỳ đến hạn, cả mười hai chú gà con đều sinh nở an toàn. Lần này Tú Minh chỉ có một việc là dựng cho mẹ con mái nâu một nếp nhà xinh xắn và chắc chắn.

Nhiều lúc đứng xem đàn gà chạy nhảy, Tú Minh lại hơi giật mình nhớ đến đoạn cậu nhìn thấy quả trứng lẫn trong đám tre. Chỉ cần cậu thả vào nồi nước, đun lên là mọi phép lạ chấm dứt luôn. Sẽ chẳng bao giờ cậu có cái cảm giác sướng run người khi nhìn thấy lũ gà, hiện thân của những điều ước. Sẽ chẳng có cả cái kết thúc mà dù cậu cam đoan không hề bịa mảy may, lũ bạn cậu vẫn ngơ ngác nhìn nhau: “Chẳng lẽ thằng Minh đã thành nhà văn”. Bởi vì một câu chuyện như thế chỉ có thể được sáng tạo bởi chính cuộc sống.

Nào, để xem mình có bịa tí nào không nhỉ? Bắt đầu từ quả trứng và những điều ước… Rồi sau đó cuộc sống đã kể tiếp câu chuyện bằng sự kỳ diệu do chính nó tạo nên, chẳng ai bịa được hay đến vậy.

Cậu hoàn toàn an tâm với những dòng nhật ký.

(Tạ Duy Anh)

Câu 1 (1.0 điểm). Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Đề tài của truyện là gì?

Câu 2. (1.0 điểm). Nhân vật chính trong truyện là ai? Được khắc họa qua những phương diện nào?

Câu 3.  (0.5 điểm). Vì sao Tú Minh cảm động muốn khóc khi chú gà nép mình trong bàn tay che chở của cậu?

Câu 4. (0.5 điểm). Tác phẩm Quả trứng vàng của nhà văn Tạ Duy Anh có hình thức đặc biệt như thế nào?

Câu 5. (2.0 điểm). Phân tích, đánh giá nghệ thuật kể chuyện (kể việc, cách dùng từ, diễn tả cảm xúc) của tác giả trong đoạn văn bản sau.

Một buổi sáng, giống như mọi hôm. Tú Minh xuống bếp cời lò và ao ước. Chợt cậu nghe thấy tiếng cựa rất nhỏ, rất yếu ớt, như thể tiếng vươn mình của chồi cỏ sau cơn mưa. Thoạt đầu cậu nghĩ đến con chuột gian manh nào đó xơi tái  quả trứng, đánh một giấc no nê đang trở mình. Nhưng tiếng cựa chỉ thoảng qua và hoàn toàn khác với tiếng sột soạt của giấy. Cậu hồi hộp mở nắp hũ ra rồi cẩn thận gỡ từng lớp giấy.  Quả trứng không hề xây sát trừ một lỗ thủng nhỏ và chính cái lỗ thủng đó khiến tim cậu nhảy lên. Điều kỳ diệu đã xảy ra: quả trứng biến thành chú gà con.

Câu 6. (1.0 điểm). Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được cho mình sau khi đọc câu chuyện trên là gì?

HƯỚNG DẪN CHI TIẾT

Câu 1: Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Đề tài của truyện là gì?

• Ngôi thứ 3: Người kể chuyện không tham gia vào câu chuyện mà đứng ngoài quan sát và mô tả hành động, suy nghĩ của nhân vật.
• Đề tài: Tuổi thơ, đặc biệt là hành trình trưởng thành của một cậu bé, cùng với những ước mơ và khát vọng trong cuộc sống bình dị.

Câu 2: Nhân vật chính trong truyện là ai? Được khắc họa qua những phương diện nào?

• Nhân vật chính: Tú Minh – một cậu bé đang trải qua thời thơ ấu và bước vào tuổi trưởng thành.
• Khắc họa qua:
  1. Ngôn ngữ: Tú Minh thể hiện sự ngây thơ, tinh nghịch qua những câu nói lẩm bẩm với chính mình và những suy nghĩ của cậu.
  2. Hành động: Cậu chăm sóc quả trứng, theo dõi và cẩn thận bảo vệ nó, thể hiện sự chu đáo và ý thức về những điều kỳ diệu xung quanh.
  3. Suy nghĩ nội tâm: Cậu có những suy nghĩ về sự kỳ diệu của cuộc sống và về những điều ước, khát vọng của bản thân, từ đó cho thấy sự trưởng thành trong tâm hồn của cậu.

Câu 3: Tú Minh cảm động muốn khóc khi chú gà nép mình trong bàn tay che chở của cậu vì sao?

• Lý do: Tú Minh cảm động vì cậu đã tạo ra sự sống. Chú gà con là kết quả của sự chăm sóc và niềm tin vào những điều tốt đẹp, giúp Tú Minh nhận ra được giá trị của những ước mơ và sự nỗ lực. Cảm giác này khiến cậu vừa hạnh phúc vừa tự hào về điều kỳ diệu mà chính mình đã tạo ra.

Câu 4: Tác phẩm “Quả trứng vàng” của nhà văn Tạ Duy Anh có hình thức đặc biệt như thế nào?

• Hình thức đặc biệt: Mở đầu và kết thúc đều là những dòng nhật ký của nhân vật chính. Việc sử dụng thể loại nhật ký tạo sự gần gũi, giúp người đọc dễ dàng tiếp cận với cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật, đồng thời tạo ra sự gắn kết giữa các phần trong câu chuyện.

Câu 5: Phân tích, đánh giá nghệ thuật kể chuyện (kể việc, cách dùng từ, diễn tả cảm xúc) của tác giả trong đoạn văn bản sau.

Đoạn văn bản mô tả quá trình Tú Minh phát hiện ra quả trứng nở thành gà con. Trong đó, nghệ thuật kể chuyện của tác giả rất đặc sắc và khéo léo:

• Kể việc: Câu chuyện được kể theo trình tự thời gian, mô tả các sự kiện từ lúc Tú Minh phát hiện quả trứng đến khi chú gà con ra đời. Sự việc này diễn ra tự nhiên, từ việc Tú Minh tìm thấy quả trứng, đặt nó vào hũ rồi chăm sóc nó hàng ngày, cho đến khi trứng nở thành gà con. Đặc biệt, sự hồi hộp của nhân vật được thể hiện qua việc Tú Minh chờ đợi và nhận ra chú gà con, phản ánh sự kỳ diệu của cuộc sống và niềm tin vào những điều tốt đẹp.
• Cách dùng từ: Tác giả sử dụng các từ ngữ rất giàu hình ảnh và âm thanh, như “tiếng cựa rất nhỏ, rất yếu ớt, như thể tiếng vươn mình của chồi cỏ sau cơn mưa”. Những từ như “cựa nhỏ”, “vươn mình”, “chồi cỏ” đều mang một hình ảnh sinh động, thể hiện sự mềm mại, nhẹ nhàng của sự sống mới. Cách sử dụng âm thanh như “tiếng cựa” mang đến cảm giác như một nhịp điệu, nhấn mạnh sự hồi hộp và kỳ diệu của khoảnh khắc này.
• Diễn tả cảm xúc: Tác giả diễn tả cảm xúc hồi hộp và vui sướng của Tú Minh khi chứng kiến điều kỳ diệu xảy ra. Những cảm xúc này được thể hiện qua cách tác giả miêu tả hành động của Tú Minh, từ việc “hồi hộp mở nắp hũ”, “cẩn thận gỡ từng lớp giấy” đến sự xúc động khi chú gà con chui ra khỏi quả trứng. Những cử chỉ âu yếm của Tú Minh đối với chú gà con cho thấy tình yêu thương, sự nâng niu và chăm sóc của cậu đối với sự sống mà cậu đã tạo ra. Điều này không chỉ thể hiện tình cảm gia đình mà còn là sự kỳ diệu của cuộc sống.

Câu 6: Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra được cho mình sau khi đọc câu chuyện trên là gì?

Sau khi đọc câu chuyện, bài học sâu sắc mà tôi rút ra là sự kỳ diệu của cuộc sống không chỉ đến từ những điều lớn lao, mà còn từ những điều giản dị, bình thường trong cuộc sống hàng ngày. Câu chuyện của Tú Minh và quả trứng vàng cho thấy rằng mỗi chúng ta đều có thể tạo ra điều kỳ diệu trong cuộc sống, chỉ cần chúng ta có lòng tin, sự kiên trì và chăm sóc.

• Niềm tin vào ước mơ: Tú Minh đã chăm sóc quả trứng với niềm tin rằng điều kỳ diệu sẽ xảy ra. Niềm tin này đã giúp cậu kiên trì, dù biết rằng đó là một điều không chắc chắn. Câu chuyện này nhắc nhở tôi rằng, nếu chúng ta có niềm tin vào mục tiêu của mình và kiên trì theo đuổi, cuối cùng kết quả sẽ đến, dù phải chờ đợi một thời gian dài.
• Khả năng tạo ra sự thay đổi: Tú Minh không chỉ nhìn thấy quả trứng như một vật vô tri vô giác, mà cậu đã nuôi dưỡng nó với niềm tin rằng nó có thể mang đến một điều kỳ diệu. Điều này giống như chúng ta, trong cuộc sống, nếu biết chăm sóc, nuôi dưỡng và làm việc chăm chỉ, chúng ta có thể tạo ra những thay đổi lớn cho bản thân và cho những người xung quanh.
• Tình yêu thương và sự chia sẻ: Câu chuyện của Tú Minh không chỉ là về sự kỳ diệu của quả trứng mà còn là về tình yêu thương của một cậu bé dành cho sinh linh bé nhỏ. Đó là bài học về lòng nhân ái, sự quan tâm và chia sẻ, những giá trị rất quan trọng trong cuộc sống.

Câu chuyện này cũng khiến tôi nhận ra rằng trong cuộc sống, đôi khi những điều bình dị, đơn giản lại mang đến cho chúng ta những trải nghiệm ý nghĩa và giá trị sâu sắc. Chúng ta nên biết trân trọng những khoảnh khắc nhỏ bé trong cuộc sống và đừng quên rằng, sự kỳ diệu có thể đến từ những điều tưởng chừng như rất đơn giản.