ĐỀ ĐỌC HIỂU
Trích Bức thư đạt giải nhất cuộc thi Viết thư quốc tế UPU lần thứ 51 (Nguyễn Bình Nguyên lớp 9A1)
Gửi danh cầm Đặng Thái Sơn với đôi tay kì diệu!
Ông có bất ngờ khi nhận lá thư được tạo nên từ những tiếng xào xạc? Là cháu đây, ngọn gió lành, gửi đến ông những lời khẩn thiết.
Cháu đang ở đây, ngay bên cửa sổ! Còn ông ngồi trầm tư bên phím đàn. Ông vừa trở về từ Lễ trao giải VinFuture. Ở sân khấu quốc tế với những tên tuổi lừng danh ấy, âm nhạc của ông tạo nên mảnh ghép hoàn hảo cho hy vọng tương lai của nhân loại.
Ông vẫn nói: “Bạn cứ nghe tôi chơi nhạc, bạn sẽ hiểu tôi muốn nói gì!”Cháu cảm biết được tẩm lòng của ông với cuộc đời. Nên, cháu hy vọng, ông và nghệ thuật của ông – mang sức mạnh tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
Từ khi được sinh ra từ cơn cựa mình của Mẹ, cháu đã du hành khắp thế gian. Những điều ấm áp cho cháu hạnh phúc và cũng có nhiều điều khiển cháu trăn trở. Cháu băn khoăn: Một con mèo chết gục trước cửa ngôi nhà, mươi phút sau, nó được hất gọn sang cửa nhà đối diện – Có một ranh giới con người giữ sạch sẽ riêng mình.
Cháu lo lắng: Cũng con phố ấy, ngày hè oi ả, trong khi ai đó nằm điều hòa mát lạnh; thì dưới gầm cầu, góc chợ tạm… còn bao người thở nghẹn trong lồng ngực – Có một ranh giới con người giữ tiện nghi riêng mình.
Cháu hoang mang: Dòng sông phía thượng nguồn đắp đập làm thủy điện, tận dụng triệt để sức nước; thì dưới hạ lưu, tập quán của một dân tộc bị tước đi, hoặc cảnh quan của một vùng bị biến đổi – Có một ranh giới con người giữ lợi ích cho riêng mình.
Nhưng hơn ai hết, ông – một nghệ sĩ chọn cho mình cuộc sống không biên giới, hiểu rằng, nhìn từ một phía nào đó, mọi ranh giới đều không tồn tại, phải không? […]
(Trích Bức thư đạt giải nhất cuộc thi Viết thư quốc tế UPU lần thứ 51, năm 2022 của tác giả Nguyễn Bình Nguyên lớp 9A1, Trường THCS Nguyễn Tri Phương, quận Ba Đình, Hà Nội)
Câu 1. Ý nào giải thích đúng nghĩa của từ “khẩn thiết” trong đoạn trích trên?
A. Là những đòi hỏi tha thiết, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
B. Là những nhu cầu tha thiết, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
C. Là những khao khát mãnh liệt, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
D. Là những nguyện vọng tha thiết, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
Câu 2. Lí do người viết gửi thư cho danh cầm Đặng Thái Sơn?
A. Vì Đặng Thái Sơn là nghệ sĩ tài năng có tình yêu thiên nhiên, có tầm ảnh hưởng lớn nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
B. Vì ông là nghệ sĩ tài năng có tầm ảnh hưởng lớn lại có tấm lòng trăn trở trước cuộc đời nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông mang sức mạnh tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
C. Vì Đặng Thái Sơn là một tài năng hiếm có, lại có tinh thần trách nhiệm, nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông mang sức mạnh tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
D. Vì Đặng Thái Sơn là một nghệ sĩ tài năng yêu nước, có tầm ảnh hưởng lớn lại có tấm lòng trăn trở trước cuộc đời nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông mang sức mạnh tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
Câu 3. Sự trăn trở của người viết thể hiện phẩm chất gì?
A. Lòng vị tha
B. Sự khiêm nhường
C. Lòng trắc ẩn
D. Tình yêu thương
Câu 4. Câu nói của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn: “Bạn cứ nghe tôi chơi nhạc, bạn sẽ hiểu tôi muốn nói gì!” được hiểu như thế nào?
A. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ truyền đến người nghe những thông điệp, nỗi lòng, cảm xúc của người nghệ sĩ.
B. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ bộc lộ được tài năng kì diệu của nghệ sĩ.
C. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ truyền đến người nghe những khát khao cháy bỏng của người nghệ sĩ.
D. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ truyền đến người nghe những nỗi trăn trở, lo lắng của người nghệ sĩ.
Câu 5. Cụm từ “đôi tay kì diệu” trong đoạn trích sử dụng biện pháp tu từ nào?
A. Ẩn dụ
B. Hoán dụ
C. Chơi chữ
D. Nhân hóa
Câu 6. Tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong cụm từ “đôi tay kì diệu” là gì?
A. Khiến đôi tay của nghệ sĩ trở nên sinh động, có hồn, cũng có khả năng điêu luyện làm cho mọi người đều khâm phục, ngợi ca.
B. Tạo ra cách hiểu bất ngờ, thú vị, thể hiện sự thán phục, ca ngợi tài năng chơi nhạc thiên bẩm của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn.
C. Gợi ra khả năng chơi nhạc điêu luyện, tài hoa như có phép màu của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn khiến ai cũng khâm phục, ngợi ca.
D. Gây ấn tượng về khả năng chơi nhạc điêu luyện của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn, tạo nhịp điệu hài hòa cho câu văn.
Câu 7. (2,0 điểm) Từ lời tâm sự của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn và những lí do người viết gửi thư cho ông, em hãy lí giải vì sao nghệ thuật có sức mạnh và khả năng kì diệu giúp thay đổi nhận thức con người. (Trình bày khoảng nửa trang giấy thi)
Câu 8. (1,0 điểm) Bài học sâu sắc em nhận được từ đoạn trích trên là gì? (Trình bày bằng một đoạn văn từ 5 – 7 câu)
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1. Ý nào giải thích đúng nghĩa của từ “khẩn thiết” trong đoạn trích trên?
A. Là những đòi hỏi tha thiết, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
B. Là những nhu cầu tha thiết, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
C. Là những khao khát mãnh liệt, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
D. Là những nguyện vọng tha thiết, cấp bách mong muốn được đáp ứng sớm nhất.
Giải thích:
Từ “khẩn thiết” thể hiện ý nghĩa về những nguyện vọng, mong muốn chân thành và cấp bách, đòi hỏi sự quan tâm ngay lập tức, phù hợp với cách dùng trong đoạn trích.
Câu 2. Lí do người viết gửi thư cho danh cầm Đặng Thái Sơn?
A. Vì Đặng Thái Sơn là nghệ sĩ tài năng có tình yêu thiên nhiên, có tầm ảnh hưởng lớn nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
B. Vì ông là nghệ sĩ tài năng có tầm ảnh hưởng lớn lại có tấm lòng trăn trở trước cuộc đời nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông mang sức mạnh tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
C. Vì Đặng Thái Sơn là một tài năng hiếm có, lại có tinh thần trách nhiệm, nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông mang sức mạnh tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
D. Vì Đặng Thái Sơn là một nghệ sĩ tài năng yêu nước, có tầm ảnh hưởng lớn lại có tấm lòng trăn trở trước cuộc đời nên người viết hy vọng nghệ sĩ sẽ cùng với nghệ thuật của ông mang sức mạnh tạo nên thay đổi, cứu vãn thảm họa thiên nhiên mà ngọn gió nhỏ đã tận mắt chứng kiến.
Giải thích:
Sự kết hợp giữa tài năng, tình yêu nước và sự trăn trở về cuộc đời tạo nên hình ảnh nghệ sĩ có sức ảnh hưởng sâu sắc, là lí do người viết đặt niềm tin và gửi gắm hy vọng vào ông.
Câu 3. Sự trăn trở của người viết thể hiện phẩm chất gì?
A. Lòng vị tha
B. Sự khiêm nhường
C. Lòng trắc ẩn
D. Tình yêu thương
Giải thích:
Người viết thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến những vấn đề của cuộc sống và nhân sinh, mong muốn thay đổi để tốt đẹp hơn, đó là biểu hiện của lòng trắc ẩn.
Câu 4. Câu nói của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn: “Bạn cứ nghe tôi chơi nhạc, bạn sẽ hiểu tôi muốn nói gì!” được hiểu như thế nào?
A. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ truyền đến người nghe những thông điệp, nỗi lòng, cảm xúc của người nghệ sĩ.
B. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ bộc lộ được tài năng kì diệu của nghệ sĩ.
C. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ truyền đến người nghe những khát khao cháy bỏng của người nghệ sĩ.
D. Những giai điệu cất lên từ bản nhạc mà nghệ sĩ thể hiện sẽ truyền đến người nghe những nỗi trăn trở, lo lắng của người nghệ sĩ.
Giải thích:
Âm nhạc không chỉ là âm thanh mà còn là ngôn ngữ biểu cảm sâu sắc truyền tải cảm xúc, thông điệp của người nghệ sĩ đến người nghe.
Câu 5. Cụm từ “đôi tay kì diệu” trong đoạn trích sử dụng biện pháp tu từ nào?
A. Ẩn dụ
B. Hoán dụ
C. Chơi chữ
D. Nhân hóa
Giải thích:
“Đôi tay” được dùng thay thế cho khả năng chơi đàn tài hoa của nghệ sĩ, là điển hình cho biện pháp hoán dụ.
Câu 6. Tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong cụm từ “đôi tay kì diệu” là gì?
A. Khiến đôi tay của nghệ sĩ trở nên sinh động, có hồn, cũng có khả năng điêu luyện làm cho mọi người đều khâm phục, ngợi ca.
B. Tạo ra cách hiểu bất ngờ, thú vị, thể hiện sự thán phục, ca ngợi tài năng chơi nhạc thiên bẩm của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn.
C. Gợi ra khả năng chơi nhạc điêu luyện, tài hoa như có phép màu của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn khiến ai cũng khâm phục, ngợi ca.
D. Gây ấn tượng về khả năng chơi nhạc điêu luyện của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn, tạo nhịp điệu hài hòa cho câu văn.
Giải thích:
Biện pháp giúp nhấn mạnh tài năng phi thường và thần kỳ của nghệ sĩ, tạo nên sự thán phục trong lòng người đọc.
Câu 7. Lí giải vì sao nghệ thuật có sức mạnh và khả năng kì diệu giúp thay đổi nhận thức con người (khoảng nửa trang giấy thi):
Nghệ thuật sở hữu một sức mạnh vô cùng kì diệu trong việc tác động và thay đổi nhận thức của con người. Thứ nhất, nghệ thuật mang đến những cảm xúc sâu sắc, giúp con người mở rộng tâm hồn, thấu hiểu và đồng cảm hơn với những giá trị cuộc sống. Khi thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật, người ta không chỉ nghe hay nhìn mà còn cảm nhận được những thông điệp ẩn sâu bên trong, từ đó khiến suy nghĩ và nhận thức được thay đổi tích cực. Thứ hai, nghệ thuật tạo nên những trải nghiệm tinh thần đặc biệt, giúp con người xua tan những muộn phiền, khó khăn và mở ra những niềm tin, hy vọng mới cho tương lai. Qua đó, nghệ thuật góp phần nuôi dưỡng và nâng cao ý thức xã hội, khơi dậy lòng nhân ái và trách nhiệm đối với cộng đồng. Hơn nữa, nghệ thuật giúp kết nối con người, xóa bỏ những ranh giới và khác biệt, xây dựng sự thấu hiểu và tình yêu thương giữa các cá nhân. Vì vậy, nghệ thuật không chỉ là sự sáng tạo về hình thức mà còn là phương tiện thay đổi sâu sắc về tư tưởng và nhận thức, giúp con người trở nên lạc quan, trưởng thành và có trách nhiệm hơn với bản thân và xã hội.
Câu 8. Bài học sâu sắc em nhận được từ đoạn trích trên (đoạn văn khoảng 15 câu):
Đoạn trích đã cho em thấy rằng mỗi con người đều có trách nhiệm và khả năng đóng góp cho xã hội, đặc biệt là trong việc đối mặt với những vấn đề lớn như biến đổi khí hậu và những thảm họa thiên nhiên. Qua câu chuyện của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn và ngọn gió nhỏ, em hiểu rằng nghệ thuật không chỉ là sự biểu hiện của tài năng mà còn mang trong mình sức mạnh chữa lành, thay đổi nhận thức và truyền cảm hứng cho con người. Điều đó giúp ta thấy rằng nghệ thuật có vai trò vô cùng quan trọng trong việc khơi dậy lòng yêu thương, sự trắc ẩn và trách nhiệm xã hội. Em cũng học được rằng mỗi cá nhân, dù nhỏ bé, đều có thể tạo nên sự khác biệt tích cực nếu biết sử dụng sức mạnh của mình một cách đúng đắn. Ngoài ra, đoạn trích cũng nhắc nhở em về tầm quan trọng của việc không chỉ quan tâm đến bản thân mà còn phải có cái nhìn sâu sắc, bao dung đối với thế giới xung quanh. Em sẽ cố gắng rèn luyện bản thân, trau dồi kiến thức và phát huy khả năng nghệ thuật, sáng tạo để góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Đoạn trích cũng là lời nhắc nhở để em luôn trân trọng những giá trị tinh thần và sống có ý nghĩa hơn trong cuộc đời.
