ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
NẾU NHƯ CÓ MỘT NGÀY…
Nếu như có một ngày, bạn nhận ra căn bếp của mẹ không còn sạch sẽ như trước nữa;
Nếu như có một ngày, bạn nhận ra món ăn mẹ làm quá mặn quá khó ăn;
Nếu như có một ngày, bạn nhận ra bố đang xem tivi rồi cứ thế ngủ quên mất;
Nếu như có một ngày, bạn nhận ra bố mẹ không còn thích ăn những thứ hoa quả giòn tan nữa;
Nếu như có một ngày, bạn phát hiện ra bố mẹ thích ăn cháo;
Nếu như có một ngày, bạn nhận ra phản ứng của bố mẹ đã trở nên chậm chạp;
Nếu như có một ngày, bạn nhận ra lúc ăn cơm bố mẹ thường bị ho rất nhiều…
Nếu có một ngày như vậy, tôi muốn nói với bạn rằng: Bố mẹ bạn thật sự đã già rồi, cần người chăm sóc rồi!
Mỗi người đều sẽ già đi. Cha mẹ sẽ già trước chúng ta, chúng ta cần phải chăm sóc họ, quan tâm họ. Sẽ có rất nhiều chuyện họ làm không tốt, nếu như nhà cửa có mùi, có thể chính họ cũng không nhận ra, xin bạn đừng chê họ bẩn hay chê họ hôi. Khi họ không muốn tắm rửa, mong bạn hãy bớt chút thời gian tắm rửa cho họ, vì có thể họ tự tắm sẽ không sạch; khi ăn, bạn hãy chuẩn bị cho họ một cái bát nhỏ những đồ dễ ăn thôi, bởi vì có vài thứ họ không thích ăn có thể là vì răng của họ không còn nhai được nữa.
Từ khi chúng ta sinh ra, cha mẹ đã luôn bận rộn không ngừng nghỉ, dạy chúng ta những kỹ năng sống cơ bản, truyền cho chúng ta kinh nghiệm sống, còn cho chúng ta đi học… Cho nên, nếu như có một ngày, cha mẹ thật sự không thể cử động được nữa, chúng ta cần phải nhớ rằng, nhìn cha mẹ chính là nhìn chúng ta của mai sau. Nếu như có một ngày, bạn cũng già đi như họ, bạn mong muốn được sống như thế nào?
(Theo https://newsky.edu.vn/neu-co-1-ngay-ru-guo-you-yi-tian/)
Câu 1. (1,0 điểm) Theo tác giả, khi nào bố mẹ thật sự đã già và cần người chăm sóc?
Câu 2. (2,0 điểm) Chỉ ra và nêu tác dụng của một biện pháp tu từ trong văn bản.
Câu 3. (5,0 điểm) Từ văn bản trên kết hợp với hiểu biết xã hội, em hãy viết đoạn văn khoảng 2/3 trang giấy thi bàn về vai trò của tình cảm gia đình với cuộc sống con người.
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1. (1,0 điểm)
- Bố mẹ già khi có những thay đổi rõ nét trong sinh hoạt và sức khỏe:
- Căn bếp mẹ không còn sạch sẽ.
- Món ăn mẹ làm quá mặn, khó ăn.
- Bố ngủ quên khi xem tivi.
- Bố mẹ không còn thích ăn hoa quả giòn mà thích ăn cháo.
- Phản ứng chậm chạp, hay bị ho khi ăn cơm.
- Khi thấy những dấu hiệu này, bố mẹ cần sự chăm sóc, quan tâm của con cái.
Theo tác giả, bố mẹ thật sự đã già và cần được chăm sóc khi ta nhận thấy rõ những dấu hiệu thay đổi trong cuộc sống hàng ngày của họ như căn bếp không còn sạch sẽ, món ăn mẹ làm ngày càng khó ăn, bố ngủ quên khi xem tivi, bố mẹ thay đổi khẩu vị sang thích ăn cháo, phản ứng chậm chạp và thường bị ho khi ăn cơm. Những thay đổi này như một lời cảnh báo rằng bố mẹ đã già yếu, cần được quan tâm, chăm sóc nhiều hơn từ con cháu.
Câu 2. (2,0 điểm)
- Biện pháp tu từ được sử dụng: Liệt kê.
- Tác giả liệt kê nhiều dấu hiệu của sự già yếu ở bố mẹ.
- Tác dụng:
- Nhấn mạnh sự thay đổi dần dần, rõ nét của bố mẹ.
- Tạo cảm giác chân thực, gần gũi.
- Gợi sự đồng cảm và thức tỉnh người đọc về trách nhiệm chăm sóc cha mẹ.
=> Tác giả liệt kê liên tiếp các dấu hiệu nhận biết bố mẹ đã già như căn bếp không còn sạch, món ăn quá mặn, bố ngủ quên khi xem tivi, sự thay đổi khẩu vị, phản ứng chậm chạp hay bị ho khi ăn cơm. Biện pháp liệt kê giúp làm nổi bật và nhấn mạnh những thay đổi rõ ràng theo thời gian, khiến người đọc cảm nhận được tính chân thực, gần gũi của những điều tác giả muốn truyền đạt. Qua đó, tác giả muốn cảnh tỉnh mỗi người về sự già đi của cha mẹ và thôi thúc sự quan tâm, chăm sóc dành cho họ.
Câu 3. (5,0 điểm)
1. Mở bài:
- Giới thiệu khái quát về gia đình và tầm quan trọng của tình cảm gia đình.
- Nêu vấn đề: Tình cảm gia đình đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống mỗi con người.
2. Thân bài:
a) Giải thích khái niệm gia đình:
- Gia đình là nơi sinh thành, nuôi dưỡng, gồm những người thân yêu như ông bà, cha mẹ, anh chị em.
b) Vai trò, ý nghĩa của tình cảm gia đình:
- Là tình cảm đầu tiên, thiêng liêng nhất trong đời người.
- Gia đình là nơi hình thành và giáo dục nhân cách, kỹ năng sống.
- Gia đình là chỗ dựa vững chắc, bến đỗ bình yên khi gặp khó khăn, thử thách.
- Tình cảm gia đình giúp con người có động lực, sức mạnh để trưởng thành và phát triển.
- Gia đình là tế bào của xã hội, xây dựng gia đình hạnh phúc góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp.
c) Dẫn chứng minh họa:
- Nhân vật Nhĩ trong Bến quê nhận ra gia đình là điểm tựa bình yên nhất.
- Kinh nghiệm cá nhân về mái ấm gia đình yêu thương, chăm sóc.
d) Bàn luận mở rộng:
- Thực trạng một số trẻ em không có gia đình hoặc gia đình không hạnh phúc.
- Những trường hợp con cái vô cảm, bạo lực gia đình, gia trưởng.
- Lên án những hành vi tiêu cực ảnh hưởng đến tình cảm gia đình.
- Bài học giữ gìn và vun đắp tình cảm gia đình cần sự cố gắng của từng thành viên.
3. Kết bài:
- Khẳng định lại vai trò thiêng liêng và cần thiết của tình cảm gia đình.
- Kêu gọi bản thân và mọi người ý thức giữ gìn, phát huy tình cảm gia đình.
- Liên hệ bản thân: học tập chăm ngoan, hiếu thảo, hòa thuận trong gia đình.
Bài viết hoàn chỉnh
Tình cảm gia đình giữ vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống mỗi con người. Gia đình không chỉ là nơi ta được sinh ra mà còn là mái ấm chứa đựng tình yêu thương, sự che chở và dạy dỗ đầu đời. Từ những bước đi chập chững đầu tiên cho đến khi trưởng thành, cha mẹ luôn là người đồng hành thầm lặng, dành trọn tình thương và sự quan tâm cho con cái. Chính tình cảm gia đình là nguồn động lực to lớn giúp mỗi người vững vàng vượt qua những thử thách, gian nan của cuộc sống. Văn bản “Nếu như có một ngày…” cũng nhấn mạnh trách nhiệm thiêng liêng của con cái trong việc chăm sóc cha mẹ khi họ già yếu. Đây không chỉ là bổn phận mà còn là nghĩa cử cao đẹp, thể hiện lòng biết ơn và trân trọng đối với những hy sinh to lớn của cha mẹ dành cho ta. Hơn thế nữa, tình cảm gia đình còn góp phần xây dựng nên một xã hội văn minh, ấm áp, khi mỗi thành viên đều cảm nhận được sự gắn kết, sẻ chia và yêu thương. Vì vậy, việc bồi đắp và giữ gìn tình cảm gia đình là điều hết sức cần thiết, giúp cuộc sống trở nên trọn vẹn và ý nghĩa hơn.
Điển hình cho vai trò của gia đình trong cuộc sống là nhân vật Nhĩ trong tác phẩm Bến quê của nhà văn Nguyễn Minh Châu. Sau một đời phiêu bạt, khi nằm trên giường bệnh, Nhĩ mới nhận ra bến đỗ bình yên nhất chính là gia đình và người vợ cùng những đứa con ngoan ngoãn. Từ đó, ta thấy rõ tình cảm gia đình không chỉ là nơi chốn, mà còn là điểm tựa tinh thần vững chắc nhất trong cuộc đời mỗi người. Bản thân mỗi chúng ta may mắn được sống trong một mái ấm đầy yêu thương, được chăm sóc và quan tâm, đó chính là hạnh phúc vô giá.
Bên cạnh những gia đình hạnh phúc vẫn còn tồn tại những thực trạng đáng lo ngại. Nhiều trẻ em không may mắn phải sống thiếu thốn tình thương trong cảnh lang thang, cơ nhỡ, không được hưởng trọn vẹn sự che chở của gia đình. Một số người con được yêu thương nhưng lại sống vô cảm, thiếu trách nhiệm với cha mẹ. Ngoài ra, hiện tượng bạo lực gia đình, gia trưởng vẫn còn diễn ra ở nhiều nơi, gây tổn thương sâu sắc đến các thành viên. Những hành vi ích kỷ, vô tâm của một số bậc cha mẹ khiến mái ấm gia đình bị đe dọa, làm mất đi giá trị thiêng liêng vốn có.
Chúng ta rút ra bài học quan trọng là cần ý thức sâu sắc về vai trò của gia đình, biết gìn giữ, bảo vệ và vun đắp mái ấm yêu thương đó. Tuy nhiên, yêu gia đình không đồng nghĩa với việc bao che cho những hành vi sai trái, mà phải xây dựng gia đình trên nền tảng của tình yêu thương, tôn trọng và trách nhiệm chung của tất cả các thành viên.
Là học sinh, chúng ta cần phấn đấu học tập chăm ngoan, kính trọng ông bà cha mẹ, yêu thương và hòa thuận với anh chị em. Đó chính là cách giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, nơi ông cha đã dạy con cháu “Một lòng thờ mẹ kính cha”, “Anh em như thể tay chân”, góp phần xây dựng một gia đình hạnh phúc, bền vững và xã hội văn minh, phát triển.
