- PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Tiếng người hay chỉ tiếng chiêm bao?
Có bao giờ bạn mơ thấy một âm thanh, chỉ một âm thanh thôi, không hình ảnh. Đó là khi bạn nghe mơ hồ bên tai như có ai đó đang gọi tên mình “A. ơi”, vừa như ngay bên cạnh vừa như xa xôi lắm. Mơhồ như là một giấc chiêm bao,
Đó là tiếng “ơi” mà lúc nhỏ tôi hay nghe lắm, có ngày nghe đến hàng chục lần. Có khi bà ngoại gọi “A. ơi về ăn cơm”, có khi nghe cậu bạn thân “A. đi câu cả”, có khi là đứa em trai thì thầm vào tai “A. ơi” khi muốn xin xỏ thứ gì. Nhưng cũng có khi là tiếng kêu “ ơi” của mẹ, gọi về phát cho mấy cái đũa bếp vào mông vì cái tội ham chơi.
Đã bao lâu rồi, tôi không được nghe tiếng “ơi” ấy!
Những buổi sớm mai của thời thơ ấu, tôi thường bị đánh thức khi trời còn tờ mờ sương, bởi tiếng nước chảy trong trẻo đổ từ gàu vào chiếc thùng thiếc vong từ ngoài giếng. Rồi những âm thanh đến gần hơn. Ngay dưới nhà bếp thôi. Tiếng nước sôi réo trong ấm, tiếng lửa nổ tanh tách. Tiếng phin cà phê va vào nhau lách cách. Và tôi trở mình trong chăn, mơ màng ngủ lại giữa chập chùng những tiếng rì rầm trò chuyện của ba mẹ. Chuyện lúa gạo, chuyện học hành, chuyện chiếc xe bò đang bị hỏng cái bánh xề, chuyện một người quen ở xa mới về… Thảng hoặc pha những tiếng cười rất nhẹ. Đó chính là âm thanh mà tôi yêu thích nhất. Tiếng trò chuyện rì rầm ấy, vào buổi ban mai. Cái âm thanh thủ thi, vừa xa vừa gần, tin cậy, và tràn đầy yêu thương. Nó khiến tôi thấy lòng hạnh phúc và bình yên vô hạn.
Âm thanh đó, đã bao lâu rồi tôi không còn nghe? Những khi nhớ nhà, tôi thường gắn chiếc headphone lên tai và lặng nghe những giọt âm vô cùng trong trẻo của ban nhạc Secret Garden. Thứ âm nhạc thần kì có thể mang cho tôi những hồi tưởng thanh bình êm ả. Nhưng nhiều lúc, âm nhạc dù du dương mấy vẫn không đủ cho tôi. Bởi tôi thèm một âm thanh khác. Âm thanh của tiếng nói con người, âm thanh của tiếng ai đó đang gọi tên tôi.
[…]
Có phải chúng ta đang ngày càng ít nói với nhau hơn. Chúng ta gặp nhau qua YM, tin nhắn, chúng ta đọc blog hay những câu status trên Facebook của nhau mỗi ngày, chúng ta những tưởng đã biết hết, hiểu hết về nhau mà không cần thốt lên lời. Có phải vậy chăng? Có phải ta cũng như loài cá heo có thể giao tiếp với nhau bằng sóng siêu âm. Tiếng nói con người dùng để làm gì nếu không phải để thổ lộ, để giãi bày, để xoa dịu. Nếu muốn được hiểu thì phải được lắng nghe, Nếu muốn được lắng nghe thì phải nói trước đã. Vậy thì còn ngần ngừ chi nữa, hãy nói với nhau đi. Nói với ba, với mẹ, với anh chị, với em, với bạn bè,… Đừng chat, đừng email, đừng post lên Facebook, hãy chạy đến gặp nhau, hay ít nhất, hãy nhấc điện thoại lên, thậm chí chi để gọi nhau một tiếng “…ơi” dịu dàng!
Một tiếng người thực sự ân cần, yêu thương, quan tâm, gần gũi,… Và chắc chắn, không phải là chiêm bao.
(Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân,
NXB Hội Nhà văn, 2017, tr. 129, 130,131)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Theo văn bản, những buổi sớm mai của thời thơ ấu, nhân vật “tôi” thường bị đánh thức bởi những âm thanh gì?
Câu 2. Xác định luận đề của văn bản.
Câu 3. Phân tích hiệu quả của biện pháp điệp cấu trúc được sử dụng trong đoạn văn sau: “Có phải chúng ta đang ngày càng ít nói với nhau hơn. Chúng ta gặp nhau qua YM, tin nhắn, chúng ta đọc blog hay những câu status trên Facebook của nhau mỗi ngày, chúng ta những tưởng đã biết hết, hiểu hết về nhau mà không cần thốt lên lời. Có phải vậy chăng? Có phải ta cũng như loài cá heo có thể giao tiếp với nhau bằng sóng siêu âm.”
Câu 4. Nhận xét cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm trong văn bản.
Câu 5. Trình bày suy nghĩ của anh/chị (khoảng 5-7 dòng) về nội dung đoạn văn sau: “Nếu muốn được hiểu thì phải được lắng nghe. Nếu muốn được lắng nghe thì phải nói trước đã. Vậy thì còn ngần ngừ chi nữa, hãy nói với nhau đi.”
Đáp án
Câu 1. Những buổi sớm mai của thời thơ ấu, nhân vật “tôi” thường bị đánh thức bởi:
- Tiếng nước chảy trong trẻo từ gàu vào thùng thiếc.
- Tiếng nước sôi réo trong ấm, tiếng lửa nổ tanh tách.
- Tiếng phin cà phê va vào nhau lách cách.
- Tiếng rì rầm trò chuyện của ba mẹ.
Câu 2. Luận đề của văn bản: Sự thiếu vắng và ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói con người trong cuộc sống hiện đại.
Câu 3. Biện pháp điệp cấu trúc “Có phải…” có tác dụng:
- Tạo giọng điệu đối thoại, liên kết chặt chẽ các câu văn.
- Nhấn mạnh thực trạng con người ít giao tiếp trực tiếp.
- Thể hiện sự trăn trở của người viết về sự xa cách trong giao tiếp.
Câu 4. Cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm:
- Văn bản có hệ thống luận điểm rõ ràng, kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chứng.
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm như: “hạnh phúc”, “bình yên”, “chiêm bao”,… thể hiện cảm xúc chân thành.
- Lập luận chặt chẽ, ngôn ngữ giàu cảm xúc, làm nổi bật luận đề và thái độ của tác giả.
Câu 5. Suy nghĩ về đoạn văn:
- Đoạn văn nhấn mạnh mối liên hệ giữa việc nói và được lắng nghe – nền tảng của sự thấu hiểu.
- Giao tiếp là cách để kết nối, yêu thương và chia sẻ.
- Cần mạnh dạn nói ra để được thấu hiểu, để xây dựng mối quan hệ chân thành trong cuộc sống.
Thông tin về tác giả
Phạm Lữ Ân là bút danh của một nhóm tác giả chuyên viết tản văn, truyện ngắn và các bài viết giàu cảm xúc về cuộc sống, tình cảm gia đình, tuổi trẻ và những giá trị nhân văn. Tác phẩm “Nếu biết trăm năm là hữu hạn” là một tuyển tập nổi tiếng, được nhiều bạn trẻ yêu thích bởi lối viết nhẹ nhàng, sâu sắc, đầy chất thơ và suy tư. Văn bản “Tiếng người hay chỉ tiếng chiêm bao?” là một phần trong tập sách này, thể hiện nỗi khát khao được kết nối bằng tiếng nói chân thành giữa con người với nhau.
5 câu hỏi mở rộng
Câu 6. Vì sao nhân vật “tôi” yêu thích tiếng trò chuyện rì rầm của ba mẹ vào buổi sáng?
→ Vì đó là âm thanh thủ thỉ, tin cậy, đầy yêu thương, mang lại cảm giác bình yên và hạnh phúc.
Câu 7. Nhân vật “tôi” đã làm gì khi nhớ nhà?
→ Gắn headphone để nghe nhạc Secret Garden, tìm lại cảm giác thanh bình, nhưng vẫn thèm tiếng người gọi tên mình.
Câu 8. Tác giả cho rằng giao tiếp qua mạng xã hội có hạn chế gì?
→ Khiến con người tưởng như hiểu nhau mà không cần lời nói, làm giảm sự kết nối thực sự giữa người với người.
Câu 9. Theo văn bản, tiếng nói con người có vai trò gì?
→ Dùng để thổ lộ, giãi bày, xoa dịu – là phương tiện để kết nối và thấu hiểu nhau.
Câu 10. Thông điệp chính mà văn bản muốn gửi gắm là gì?
→ Hãy trân trọng tiếng nói con người, đừng để giao tiếp trở thành điều xa xỉ trong cuộc sống hiện đại.
