PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Khi đọc truyện Gasby vĩ đại của Scott Fitzgerald, tôi vô cùng thích thú với đoạn mở đầu: “Hồi tôi còn nhỏ tuổi, nghĩa là hồi dễ bị nhiễm các thói hư tật xấu hơn bây giờ, cha tôi có khuyên tôi một điều mà tôi ngẫm mãi cho đến nay: Khi nào con định phê phán người khác thì phải nhớ rằng không phải ai cũng được hưởng những thuận lợi như con cả đâu. Ông không nói gì thêm, nhưng vì hai cha con chúng tôi xưa nay vẫn rất hiểu nhau, mà chẳng cần nhiều lời nên tôi biết câu nói của ông còn nhiều hàm ý khác. Vì vậy tôi không thích bình phẩm một ai hết. Lối sống ấy đã mở ra cho tôi thấy nhiều bản tính kỳ quặc, nhưng đồng thời khiến tôi trở thành nạn nhân của không ít kẻ chuyên quấy rầy người khác”.
Tôi cũng rất thích một chi tiết trong truyện Doraemon, đó là một khi Nobita và Doraemon lạc vào một thế giới khác, bất cứ thế giới nào, thì ở nơi đó cũng xuất hiện những nhân vật có nhân dáng tương tự Nobita, Xuka, Xeko, Chaien… nhưng tính cách lại rất khác. Điều đó luôn khiến tôi mỉm cười.
Cuộc sống này cũng vậy… Ở đâu đó ngoài kia là những người có thể giống ta. Ở đâu đó ngoài kia là những người có thể rất khác ta. Có người ưa tụ tập với bạn bè. Có người mải mê rong chơi. Có người chỉ thích nằm nhà để đọc sách. Có người say công nghệ cao. Có người mê đồ cổ. Có người phải đi thật xa đến tận cùng thế giới thì mới thỏa nguyện. Có người chỉ cần mỗi ngày bước vào khu vườn rậm rạp sau nhà, tìm thấy một vạt nấm mối mới mọc sau mưa hay một quả trứng gà tình cờ lạc trong vạt cỏ là đủ thỏa nguyện rồi. […]
Chúng ta vẫn thường nghe một người tằn tiện phán xét người khác là phung phí. Một người hào phóng đánh giá người kia là keo kiệt. Một người thích ở nhà chê bai kẻ khác bỏ bê gia đình. Và một người ưa bay nhảy chê cười người ở nhà không biết hưởng thụ cuộc sống… Chúng ta nghe những điều đó mỗi ngày, đến khi mệt mỏi, đến khi nhận ra rằng đôi khi phải phớt lờ tất cả những gì người khác nói và rút ra một kinh nghiệm là đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng.
(Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân, NXB Hội nhà văn, 2013)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Nêu luận đề của văn bản.
Câu 2. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 3. Theo anh/chị, tại sao trong cuộc sống: “người tằn tiện phán xét người khác là phung phí, người hào phóng đánh giá người kia là keo kiệt, người thích ở nhà chê bai kẻ khác bỏ bê gia đình, người ưa bay nhảy chê cười người ở nhà không biết hưởng thụ cuộc sống”?
Câu 4. Nêu tác dụng của những bằng chứng được sử dụng trong văn bản.
Câu 5. Anh/Chị có đồng ý với thái độ: “phớt lờ tất cả những gì người khác nói” khi bị chê bai, phán xét không? Vì sao?
Đáp án
Câu 1. Nêu luận đề của văn bản.
→ Luận đề: Đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng.
Câu 2. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
→ Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.
Câu 3. Vì sao trong cuộc sống có hiện tượng người tằn tiện phán xét người khác là phung phí, người hào phóng đánh giá người kia là keo kiệt…?
→
- Vì mỗi người thường cho rằng cách sống của mình là đúng, là chuẩn mực. Khi thấy người khác sống khác mình, họ dễ sinh định kiến và phán xét.
- Họ đã áp đặt quan điểm cá nhân lên người khác mà không hiểu hoàn cảnh, lý do hay giá trị riêng của đối phương.
Câu 4. Tác dụng của những bằng chứng được sử dụng trong văn bản.
→
- Bằng chứng:
- Đoạn mở đầu truyện “Gatsby vĩ đại”
- Chi tiết Nobita và Doraemon lạc vào thế giới khác trong truyện Doraemon
- Tác dụng:
- Tạo sự sinh động, gần gũi, tăng tính thuyết phục cho bài viết
- Làm nổi bật quan điểm: mỗi người có lối sống riêng, không nên áp đặt hay phán xét người khác
Câu 5. Anh/chị có đồng ý với thái độ “phớt lờ tất cả những gì người khác nói” khi bị chê bai, phán xét không? Vì sao?
→
- Em đồng ý một phần. Trong nhiều trường hợp, việc phớt lờ những lời phán xét giúp ta giữ vững bản thân, sống đúng với giá trị của mình. Tuy nhiên, cũng cần biết lắng nghe để điều chỉnh nếu lời góp ý là đúng. Quan trọng là biết chọn lọc, không để định kiến làm tổn thương mình, nhưng cũng không bỏ qua cơ hội hoàn thiện bản thân.
Thông tin về tác giả
- Tên thật: Không công bố chính thức, Phạm Lữ Ân là bút danh chung của hai tác giả
- Vai trò: Nhà văn, nhà giáo dục, tác giả chuyên viết về tâm lý, giáo dục và triết lý sống
- Tác phẩm tiêu biểu: “Nếu biết trăm năm là hữu hạn”, “Thương nhau để đó”, “Đi qua thương nhớ”…
- Phong cách viết: Giản dị, sâu sắc, giàu cảm xúc, kết hợp giữa tự sự và nghị luận, hướng đến sự thấu hiểu và trưởng thành nội tâm
- Đóng góp: Tác phẩm của Phạm Lữ Ân đã truyền cảm hứng sống tích cực, nhân văn cho nhiều thế hệ trẻ Việt Nam, đặc biệt trong việc rèn luyện tư duy và cảm xúc
5 Câu hỏi mở rộng
Câu 6. Văn bản thể hiện quan điểm sống nào của tác giả?
→ Quan điểm sống bao dung, thấu hiểu, tôn trọng sự khác biệt giữa con người với nhau.
Câu 7. Vì sao tác giả lại sử dụng hình ảnh trong truyện Doraemon để minh họa?
→ Vì đó là hình ảnh gần gũi, dễ hiểu, giúp người đọc nhận ra rằng cùng một hình dáng nhưng tính cách có thể rất khác – giống như con người trong cuộc sống.
Câu 8. Theo em, điều gì khiến con người dễ rơi vào thói quen phán xét người khác?
→ Do sự chủ quan, thiếu hiểu biết về hoàn cảnh của người khác, và do mong muốn khẳng định bản thân là đúng.
Câu 9. Làm thế nào để hạn chế việc phán xét người khác trong cuộc sống hàng ngày?
→ Tập thói quen lắng nghe, đặt mình vào vị trí của người khác, rèn luyện sự đồng cảm và tôn trọng sự khác biệt.
Câu 10. Nếu bị người khác phán xét, em sẽ phản ứng như thế nào?
→ Em sẽ bình tĩnh tiếp nhận, suy nghĩ xem lời phán xét đó có đúng không. Nếu đúng, em sẽ điều chỉnh. Nếu sai, em sẽ bỏ qua và tiếp tục sống đúng với giá trị của mình.
