Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Về bài thơ ông đồ của Vũ Đình Liên
✍️ Câu 1: Vì sao tác giả cho rằng bài thơ “Ông đồ” chỉ với tám dòng đã nói hết “những bước chót của một thời tàn”?
Tác giả nhận thấy chỉ với tám dòng thơ ngắn gọn, Vũ Đình Liên đã khắc họa được sự suy tàn của một lớp người, một giá trị văn hóa truyền thống. Những hình ảnh như mực, giấy, người đều được đối chiếu để làm nổi bật sự biến mất của ông đồ và nghề viết chữ Nho.
✍️ Câu 2: Hình ảnh “Những người muôn năm cũ / Hồn ở đâu bây giờ?” gợi cho anh/chị cảm xúc gì?
Hình ảnh này gợi cảm giác tiếc nuối và xót xa cho những giá trị xưa cũ đã bị lãng quên. Nó không chỉ là câu hỏi về ông đồ mà còn là câu hỏi về cả một thời đại, một nền văn hóa đang dần mất đi trong xã hội hiện đại.
✍️ Câu 3: Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng “bóng dáng ông đồ” là “bóng dáng của cả một thời đại”?
Ông đồ không chỉ là một cá nhân mà là biểu tượng cho một lớp trí thức Nho học, cho một nền văn hóa truyền thống. Khi ông đồ biến mất, cũng là lúc một thời đại văn hóa bị thay thế, khiến người đọc cảm thấy tiếc nuối và hoài niệm.
✍️ Câu 4: Qua đoạn trích, anh/chị cảm nhận như thế nào về thái độ của người viết đối với sự thay đổi của xã hội?
Người viết thể hiện sự tiếc nuối và đau đáu trước sự thờ ơ của xã hội hiện đại với những giá trị truyền thống. Ông không chỉ phân tích nghệ thuật mà còn bày tỏ cảm xúc chân thành, nhắc nhở người đọc về sự trân trọng quá khứ.
✍️ Câu 5: Văn bản giúp anh/chị nhận ra điều gì về vai trò của văn học trong việc lưu giữ ký ức văn hóa?
Văn học có khả năng lưu giữ và tái hiện những giá trị văn hóa đã bị lãng quên. Bài thơ “Ông đồ” là minh chứng cho việc văn học không chỉ phản ánh hiện thực mà còn khơi gợi cảm xúc, giúp thế hệ sau hiểu và trân trọng quá khứ.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Về bài thơ ông đồ của Vũ Đình Liên ( Vũ Quần Phương)
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới:
VỀ BÀI THƠ ÔNG ĐỒ CỦA VŨ ĐÌNH LIÊN
Văn tả thật ít lời mà cảnh hiện ra như vẽ, không chỉ bóng dáng ông đồ mà cả cải tiêu điều của xã hội qua mắt của ông đồ. Tác giả đã có những chi tiết thật đất: nơi ông độ là bút mực, nơi trời đất là gió mưa, nơi xã hội là sự thờ ơ không ai hay. Thể thơ năm chữ vốn có sức biểu hiện những chuyện dâu bể”, hoài niệm, đã tỏ ra rất đắc địao, nhịp điệu khơi gợi một nỗi buồn nhẹ mà thấm. Màn mưa bụi khép lại đoạn thơ thật ảm đạm, lạnh, buồn, vắng. Như vậy, cũng chỉ tám dòng, bốn mươi chữ đủ nói hết những bước chóto của một thời tàn. Sự đối chiếu chi tiết ở đoạn này với đoạn trên; mực với mực, giấy với giấy, người với người càng cho ta thấy cái thảng thốt, xót xa của sự biến thiên.
Có một khoảng thời gian trôi qua, khoảng trắng của đoạn thơ, trước khi vào bốn dòng kết:
Năm nay đào lại nở,
Không thấy ông đổ xưa.
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?
Hãy trở lại với dòng thơ đầu bài “Mỗi năm hoa đào nở” để thấy quy luật cũ không còn đúng nữa. Ông đồ đã kiên nhẫn “vẫn ngồi đấy”, nhưng năm nay không còn kiên nhẫn được nữa: “Không thấy ông đồ xưa.”. Ông đã cố bám lấy xã hội hiện đại, những người hiện đại chúng ta đã thấy sự cố sức của ông, đã thấy ông chới với, nhưng chúng ta đã không làm gì, để đến bây giờ quay nhìn lại, mới biết ông bị buông rơi tự bao giờ. Bóng dáng ông đâu phải bóng dáng của một người mà là bóng dáng của cả một thời đại, bóng dáng kí ức của chính tâm hồn chúng ta. Đến bây giờ, chúng ta mới thấy luyến tiếc, nhưng quá muộn rồi. Chúng ta hỏi nhau hay tự hỏi mình? Hỏi hay khấn khứa tưởng niệm, hay ân hận sám hối? Hai dòng thơ hàm súc nhất của bài, chúng ta đọc được ở đấy số phận của ông đổ và nhất là đọc được thái độ, tình cảm của cả một lớp người đối với những gì thuộc về dân tộc. Về ngữ pháp, dòng thơ này rất lạ, nhưng không thấy cộm: “Những người muôn năm cũ”. “Muôn năm” thật ra chỉ vài ba năm, nhưng nói “muôn năm” mới đúng, thời ông đồ đã xa lắc rồi, đã lẫn vào những bút, những nghiên rất xa trong lịch sử, Chữ “muôn năm cũ” của dòng trên dội xuống chữ “bây giờ” của dòng dưới càng bâng khuâng, luyến nhớ. Dòng thơ không phải là nỗi đau nức nở, nó chỉ như một tiếng thở dài cảm thương, nuối tiếc khôn nguôi.
(Theo VŨ QUẦN PHƯƠNG, Tác phẩm văn học 1930 – 1975, tập 1, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1990)
Câu 1. Đoạn trích trên viết về vấn đề gì?
- Kể chuyện của ông đồ .
- Miêu tả hình ảnh ông đồ .
- Phân tích bài thơ Ông đồ và đưa ra ý kiến của tác giả về bài thơ.
- Giới thiệu nhà thơ Vũ Đình Liên.
Câu 2. Vì sao văn bản Về bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên là văn bản nghị luận văn học?
- Vì văn bản tập trung miêu tả hình ảnh ông đồ.
- Vì tác giả đã phân tích những nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của bài thơ Ông đồ.
- Vì tác giả đã kể lại câu chuyện về ông đồ viết chữ Nho.
- Vì văn bản đã giúp người đọc hiểu ông đồ là ai.
Câu 3. Theo em, mục đích chính của người viết văn bản trên là gì?
- Chỉ ra cái hay của bài thơ Ông đồ
- Ca ngợi những người viết chữ Nho
- Ca ngợi hình ảnh ông đồ viết chữ Nho
- Nêu lên tình cảnh buồn thảm của ông đồ
Câu 4. Câu nào có bằng chứng được người viết dẫn ra từ bài thơ?
- Dòng thơ không phải là nỗi đau nức nở, nó chỉ như một tiếng thở dài cảm thương, nuối tiếc khôn nguôi.
- Về ngữ pháp, dòng thơ này rất lạ, nhưng không thấy cộm: “Những người muôn năm cũ”.
- Văn tả thật ít lời mà cảnh hiện ra như vẽ, không chỉ bóng dáng ông đồ mà cả cái tiêu điều của xã hội qua mắt của ông đố.
- Như vậy, cũng chỉ tám dòng, bốn mươi chữ đủ nói hết những bước chốt của một thời tàn.
Câu 5. Tác giả phân tích nghệ thuật dùng từ của nhà thơ ở câu nào?
- Chữ “muôn năm cũ” của dòng trên dội xuống chữ “bây giờ” của dòng dưới càng bâng khuâng, luyến nhở.
- Như vậy, cũng chỉ tám dòng, bốn mươi chữ đủ nói hết những bước chốt của một thời tàn.
- Về ngữ pháp, dòng thơ này rất lạ, nhưng không thấy cộm: “Những người muôn năm cũ”.
- Dòng thơ không phải là nỗi đau nức nở, nó chỉ như một tiếng thở dài cảm thương, nuối tiếc khôn nguôi.
Câu 6. Câu nào nêu nhận xét về tài năng nghệ thuật của nhà thơ Vũ Đình Liên?
- Bóng dáng ông đâu phải bóng dáng của một người mà là bóng dáng của cả một thời đại.
- Ông đồ đã kiên nhẫn “vẫn ngồi đấy”, nhưng năm nay không còn kiên nhẫn được nữa .
- Tác giả đã có những chi tiết thật đắt: nơi ông đồ là bút mực, nơi trời đất là gió mưa, nơi xã hội là sự thờ ơ không ai hay.
- Đến bây giờ, chúng ta mới thấy luyến tiếc, nhưng quá muộn rồi.
Câu 7. Ý kiến khái quát của người viết về nội dung và nghệ thuật bài thơ “Ông đồ” được nêu ở câu nào?
- Như vậy, cũng chỉ tám dòng, bốn mươi chữ đủ nói hết những bước chốt của một thời tàn.
- Bóng dáng ông đâu phải bóng dáng của một người mà là bóng dáng của cả một thời đại, bóng dáng kí ức của chính tâm hồn chúng ta.
- Ông đồ đã kiên nhẫn “vẫn ngồi đấy”, nhưng năm nay không còn kiên nhẫn được nữa …
- Về ngữ pháp, dòng thơ này rất lạ, nhưng không thấy cộm: “Những người muôn năm cũ”.
Câu 8. Câu nào sau đây có vị ngữ được mở rộng bằng cụm chủ vị?
- Đến bây giờ, chúng ta mới thấy luyến tiếc, nhưng quá muộn rồi,
- Bóng dáng ông đâu phải bóng dáng của một người mà là bóng dáng của cả một thời đại, bóng dáng kí ức của chính tâm hồn chúng ta.
- Ông đã cố bám lấy xã hội hiện đại, những người hiện đại chúng ta đã thấy sự cố sức của ông, đã thấy ông chới với …
- Chữ “muôn năm cũ” của dòng trên dội xuống chữ “bây giờ” của dòng dưới càng bâng khuâng, luyến nhớ.
Câu 9. Người viết thể hiện rõ cảm xúc của mình về hình ảnh ông đồ như thế nào?
Câu 10. Em thích nhất đoạn nào trong văn bản trên? Vì sao?
HƯỚNG DẪN CHẤM
| 1.C | 2.B | 3.A | 4.B | 5.A | 6.C | 7.A | 8.D |
Câu 9.
Người viết thể hiện rõ cảm xúc của mình về hình ảnh ông đồ qua câu: Đến bây giờ, chúng ta mới thấy luyến tiếc, nhưng quá muộn rồi. Điều đó cho thấy, tác giả nuối tiếc nét đẹp văn hóa đã bị lãng quên và cảm thương cho số phận của ông đồ.
Câu 10. Học sinh chia sẻ theo cảm nhận của cá nhân. Phải đảm bảo thực hiện được 2 yêu cầu: chỉ ra đoạn văn yêu thích và lí do yêu thích đoạn văn đó.
