Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Bức tường của Nguyễn Thị Minh Dậu
Câu 1: Hình ảnh “bức tường” trong truyện mang ý nghĩa biểu tượng gì?
→ Bức tường không chỉ là vật ngăn cách không gian mà còn là biểu tượng của sự chia cắt tình cảm gia đình. Nó đại diện cho những rạn nứt, tổn thương mà người lớn vô tình gây ra cho con trẻ.
Câu 2: Vì sao nhân vật “tôi” lại “ức nước mắt” khi nhìn bức tường?
→ Vì bức tường khiến chị em không thể gần nhau, không thể chia sẻ dù chỉ là một bát cơm. Nỗi đau ấy không chỉ là sự đói khát mà còn là sự bất lực trước những ngăn cách vô hình do người lớn tạo ra.
Câu 3: Qua chi tiết “bố múc sẵn canh ra rồi đấy”, em cảm nhận được điều gì về người cha?
→ Người cha tuy trầm lặng nhưng rất quan tâm đến con cái. Ông thể hiện tình yêu thương bằng hành động nhỏ, đầy tinh tế và thấu hiểu, dù không nói nhiều.
Câu 4: Vì sao nhân vật Trung lại gọi chị là “chị Thúy” và nói “mẹ em”, “bố chị”?
→ Cách xưng hô ấy cho thấy sự chia cắt trong tâm hồn đứa trẻ. Em đã cảm nhận rõ sự phân ly giữa hai bên, dù vẫn là ruột thịt, khiến em phải tự tạo khoảng cách để thích nghi với thực tại.
Câu 5: Truyện ngắn gợi cho em suy nghĩ gì về trách nhiệm của người lớn trong gia đình?
→ Người lớn cần thấu hiểu và quan tâm đến cảm xúc của con trẻ. Những quyết định của họ không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống mà còn để lại vết thương tinh thần lâu dài nếu thiếu sự yêu thương và sẻ chia.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Bức tường được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Quảng Nam năm 2025 2026
Đọc đoạn trích sau:
Thực ra mà nói, cái bức tường ngăn ấy nó chẳng có tội tình gì! Nhưng dưới con mắt của tôi thì nó lại là nguồn gốc của nỗi bất hạnh.
Cũng như mọi đứa trẻ khác, tôi có cha, có mẹ và có em. Tôi là con gái đầu lòng của cha mẹ tôi. Đứa kế tôi và cũng là đứa em duy nhất của tôi, tên là Trung. Năm mẹ tôi bỏ cha tôi thì tôi mười ba tuổi, còn nó mới lên tám.
Tôi không hiểu nguyên nhân gì khiến mẹ tôi ruồng rẫy cha tôi. Từ khi biết ăn biết nói tới giờ, chưa lần nào tôi thấy hai người to tiếng hoặc cãi cọ với nhau cả. Vả lại, theo chỗ tôi hiểu thì cha tôi – một người đàn ông có vẻ ngoài hơi khô khan và trầm lặng ấy rất yêu vợ.
[…] Nhưng rồi, đùng một cái, tổ ấm của gia đình tôi vụt tan vỡ. Hay nói đúng hơn là nó bị xẻ ra làm đôi. Đó là hôm mấy ông bà lạ hoắc ở đâu tới, mỗi người xách trên tay một cái cặp; hỏi han, ghi ghi chép chép cho chán rồi sau đó tôi nghe tuyên bố: Tòa đồng ý xử cho bố mẹ tôi được phép ly hôn. Tôi chưa đủ lớn để hiểu hết ý nghĩa của cái từ “Ly hôn” là gì, nhưng cũng đơn giản hiểu là bố mẹ tôi bỏ nhau. Tôi chờ cha mẹ tôi làm lành với nhau nhưng cứ chờ, chờ mãi… Cho đến lúc mẹ tôi quay về nhà dắt theo mấy ông thợ nề, xăm xăm đòi cha tôi chia nhà. Cha tôi, dường như không màng tới những lý lẽ dài dòng của mẹ tôi. Ông ngừng tay viết, ngẩng lên rất nhanh rồi buông một câu cộc lốc: “Tùy cô”. Nói rồi cha tôi đứng lên, vội vã thu xếp sách vở nhét vào cái cặp, vội vã đi ra như người chạy trốn. […] Bức tường bổ đôi chiều ngang cái nhà tôi ra làm hai phần. Thằng Trung ở với mẹ tôi. Từ hôm bức tường được xây lên, chị em chúng tôi ít khi được nhìn thấy mặt nhau chứ đừng nói gì đến chuyện được ngồi bày đồ hàng chơi với nhau như ngày xưa nữa! Nhiều hôm muốn nói gì với nó, tôi cứ phải đi vòng qua lối ngõ nhà khác ra phía đằng trước mà gọi vào. Những lúc ấy, tôi thấy khổ sở và thương em vô cùng. Chúng tôi có tội gì? May sao, em tôi vốn là một đứa thông minh; nhân lúc mẹ tôi đi vắng, nó lấy que sắt đục tường thành một lỗ nhỏ. Tường xây mỏng còn ướt nên cũng dễ khoét. Rồi nó dán tranh ảnh vào cái “lỗ chuột” ấy để che mắt mẹ tôi. Vậy là nhờ có “lỗ chuột” ấy mà chị em chúng tôi có thể “thông báo tin tức” và “trao đổi hàng hóa” sang cho nhau được dễ dàng.Một lần, trong một bữa ăn có canh cá rô nấu rau cải. (Tôi quên chưa nói đến cái tài nấu nướng của cha tôi: cha tôi mà nấu ăn thì chỉ có “nhất”). Ngon quá, tôi buột miệng:
– Canh này em thích ăn lắm bố nhỉ?
Đang nhai ngon lành, cha tôi bỗng ngừng lại như người bị nghẹn. Ông chỉ tay vào cái cặp lồng đậy kín nói nhỏ: “Bố múc sẵn canh ra rồi đấy, lát nữa con bưng sang cho em nhé”. Cha tôi và vội rồi đứng lên. Tôi nghe ông thở dài khi lấy khăn lau mặt.
– Chị Thúy cho em vay bát cơm. Mẹ em đi từ sáng tới giờ chưa về. Em đói quá!
Tôi lạnh người. Em tôi đã nghĩ ra cái chuyện “vay cơm”, “mẹ em”, “bố chị” này từ bao giờ vậy? Phải chăng vì nhẫn tâm, vô tình mà những người lớn đã gieo vào trái tim ngây thơ của nó sự cách xa và quên lãng? Tôi bảo em:
Sang đây với chị.
– Mẹ em khóa cửa rồi.
Tôi đã định bưng cơm sang cho em. Nhưng chợt nhớ ra là mẹ tôi mới làm cái cổng sắt F ngoài sân nên có đưa cơm em tôi cũng không ra lấy được. Hằn học nhìn bức tường, tôi ức nước mắt.
[…] Thời gian sau, tôi vào đại học rồi đi nghiên cứu sinh ở nước ngoài. (…) Suốt đời chỉ có một ước mong là đừng có ai phải sống như chị em tôi ngày xưa nữa.(Nguyễn Thị Minh Dậu, trích truyện ngắn Bức tường ¹, in Truyện ngắn Việt Nam thế kỉ XX, giai đoạn 1976-2000, Tập 1, NXB Kim Đồng, 2)
Chọn một phương án đúng và ghi vào giấy làm bài thi.
Câu 1 (0,5 điểm): Người kể chuyện trong đoạn trích là ai?
- Nhân vật “tôi” B. Nhân vật Trung C. Người mẹ D. Người cha
Câu 2 (0,5 điểm): Câu chuyện được kể diễn ra ở không gian nào?
- Lớp học B. Cửa hàng C. Tòa án D. Ngôi nhà
Câu 3 (0,5 điểm): Câu nào sau đây là lời thoại của nhân vật trong truyện?
- Tôi là con gái đầu lòng của cha mẹ tôi.
- Thằng Trung ở với mẹ tôi.
- Chị Thúy cho em vay bát cơm.
- Tôi đã định bưng cơm sang cho em.
Câu 4 (0,5 điểm): Bộ phận in đậm trong câu “Cha tôi, dường như không màng tới những dài dòng của mẹ tôi.” là thành phần biệt lập nào?
A.. Thành phần gọi – đáp B. Thành phần tình thái
- Thành phần chêm xen D. Thành phần cảm thán
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 5 (0,75 điểm): Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong câu: “Nói rồi cha tôi lên, vội vã thu xếp sách vở nhét vào cái cặp, vội vã đi ra như người chạy trốn.”.
Câu 6 (0,75 điểm): Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của chi tiết “lỗ chuột” trong đoạn tríc
Câu 7 (0,75 điểm): Trình bày cảm nhận của em về nhân vật “tôi” (viết tối đa 7 dòng).
Câu 8 (0,75 điểm): Qua nội dung câu chuyện, em rút ra được bài học gì? Giải thích vì sac
- ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)
| Câu | Nội dung | Điểm |
| 1 | A | 0,5 |
| 2 | D | 0,5 |
| 3 | C | 0,5 |
| 4 | B | 0,5 |
| 5 | Tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong câu: “Nói rồi cha tôi đứng lên, vội vã thu xếp sách vở nhét vào cái cặp, vội vã đi ra như người chạy trốn”.
– Tạo nhịp điệu, tăng sức gợi hình gợi cảm cho lời văn – Nhấn mạnh hành động gấp gáp, đầy tâm trạng của người cha gắn với cái nhìn yêu thương, thấu hiểu của đứa con. Hướng dẫn chấm: – Trả lời được ý 1:0,25 điểm; ý 2: 0,5 điểm – Trả lời sai/ không trả lời: 0,0 điểm * Chấp nhận cách diễn đạt khác |
0,75 |
| 6 | Ý nghĩa của chi tiết “lỗ chuột” trong đoạn trích. Thí sinh có thể hiểu về ý nghĩa của chi tiết theo nhiều góc độ khác nhau, song cần phù hợp. Sau đây là gợi ý:
– Là nơi hai chị em “thông báo tin tức” và “trao đổi hàng hóa” với nhau – Thể hiện tình cảm gắn bó/ mong muốn được gần gũi, chia sẻ giữa hai chị em – Sự đồng cảm sâu sắc của nhà văn đối với những đứa trẻ bất hạnh Hướng dẫn chấm: – Trả lời đúng mỗi ý:0,25 điểm – Trả lời sai/ không trả lời: 0,0 điểm * Chấp nhận cách diễn đạt khác |
0,75 |
| 7 | Cảm nhận về nhân vật “tôi”. Thí sinh có thể cảm nhận theo nhiều cách khác nhau, song cần nêu được các ý:
– Nhân vật “tôi” là đứa trẻ chịu tổn thương vì gia đình tan vỡ; có tâm hồn nhạy cảm và nghị lực. – Là một người chị rất thương em, khao khát vun đắp tổ ấm gia đình – Là người kể chuyện: hiện lên sinh động thông qua lối suy nghĩ;… Hướng dẫn chấm – Trả lời đúng mỗi ý: 0,25 điểm – Trả lời sai/ không trả lời: 0,0 điểm * Chấp nhận cách diễn đạt khác |
0,75 |
| 8 | Thí sinh có thể nêu ra những bài học khác nhau, miễn sao phù hợp với nội dung câu chuyện, không vi phạm chuẩn mực đạo đức và pháp luật; có cách lý giải phù hợp. Sau đây là gợi ý:
– Bài học về tình yêu thương – Bài học về ý thức trân trọng, gìn giữ hạnh phúc gia đình – Bài học về tinh thần nỗ lực vượt lên nghịch cảnh trong cuộc sống -… Hướng dẫn chấm: – Nêu được một bài học: 0,25 điểm – Lý giải phù hợp: 0,5 điểm – Trả lời sai/ không trả lời: 0,0 điểm |
0,75 |
