Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Nói với con cuối năm của Lưu Quang Vũ
Câu 1: Qua hình ảnh “con bi bô với bàn ghế cỏ cây”, em cảm nhận được điều gì về người con?
→ Người con hiện lên hồn nhiên, ngây thơ, đang trong giai đoạn khám phá thế giới. Hình ảnh ấy làm nổi bật sự đối lập giữa tuổi thơ trong sáng và hiện thực chiến tranh khốc liệt.
Câu 2: Vì sao người cha không thể nói hết “những khổ đau lầm lạc đợi trên đường”?
→ Vì con còn quá nhỏ để hiểu được những mất mát, đau thương của cuộc đời. Người cha chọn cách im lặng, để con lớn lên trong tình yêu thương và tự khám phá sự thật.
Câu 3: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “gió rạp mình cỏ dại”? Tác dụng?
→ Biện pháp nhân hóa. Tác dụng là làm cho thiên nhiên trở nên sống động, gợi cảm, đồng thời phản ánh sự khắc nghiệt của thời tiết và không khí u buồn của chiến tranh.
Câu 4: Hình ảnh “con hát lời ngọng nghịu” có ý nghĩa gì trong mạch cảm xúc bài thơ?
→ Hình ảnh này thể hiện sự ngây thơ, đáng yêu của con, là điểm sáng giữa những u ám của chiến tranh. Nó giúp người cha tìm lại niềm tin và sự bình yên trong tâm hồn.
Câu 5: Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về cách giáo dục con cái?
→ Cha mẹ không thể truyền hết mọi kinh nghiệm, nhưng có thể gieo vào con lòng yêu thương, sự tử tế. Từ đó, con sẽ tự trưởng thành, biết phân biệt đúng sai và sống có trách nhiệm.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Nói với con cuối năm được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Đà Nẵng năm 2025 2026
PHẦN I: ĐỌC HIỂU ( 4.0 điểm):
Đọc văn bản:
Nói với con cuối năm
| (1) Cha lên làng sơ tán thăm con
hoa mận nở trắng vườn năm sắp hết chợ quê rộn rịp vàng hương nếp mới lá rong xanh
(2) hai cha con ngồi trên bờ đê cao sông chiều ngút khói gió rạp mình cỏ dại sau lưng Hà Nội sương mờ thành phố vừa trải qua những trận bom huỷ diệt lòng cha giờ dập nát những xác người máu loang biết nói gì với con đôi mắt trẻ đen tròn ngơ ngác thế cuộc chiến tranh đã mấy chục năm trời con mới gần ba tuồi tia nắng sớm mong manh chùm lá mới đêm của đời gió bão đã dài lâu con bi bô với bàn ghế cỏ cây tập gọi tên các sự vật trên đời tập tin lời người lớn cha làm sao nói được những khổ đau lầm lạc đợi trên đường các ác đen xì trong mỗi quả bom mang mặt đẹp nói cười khôn khéo |
(3) con hát lời ngọng nghịu
“vịt dắt tay gà hai đứa đi chơi” áp trán vào gò má thơ ngây cha bỗng thấy chẳng có gì đáng sợ cha dạy con mến thương tất cả rồi tự con sẽ biết căm thù cha dạy con tin yêu từ ngọn cỏ rồi mai sau con sẽ nghi ngờ con sẽ trả lời những câu hỏi đời cha con cũng sẽ đặt nhiều câu hỏi mới […] chiều bên sông gió rét con lặng nhìn tít tắp bãi ngô xa – Bên kia sông có gì hở cha? – Bên kia sông có đường đất đỏ có ruộng mía trỗ cờ trắng xoá những vườn đầy quả ngọt những đồng hoa. – Có bươm bướm không cha? – Có, có rất nhiều bươm bướm. Con thì thầm trong hơi thở mạnh – Sông rộng thế làm sao sang được? Cha ôm con vào lòng, con bé bỏng của cha – Bên kia sông nhiều bướm nhiều hoa rồi cha con ta sẽ tìm được con đò đi sang bên ấy. (Lưu Quang Vũ, Tuyển thơ gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi, NXB Hội Nhà văn, 2018, tr.178-180) |
Thực hiện yêu cầu sau:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định đề tài của văn bản.
Câu 2. (0,5 điểm): Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh miêu tả người con trong các dòng thơ được in đậm.
Câu 3. (0,75 điểm): Nhận xét về sự thay đổi cảm xúc của người cha từ đoạn (2) đến đoạn (3).
Câu 4. (0,75 điểm): Trình bày tác dụng của việc sử dụng điệp ngữ “bên kia sông” trong dòng thơ (4).
Câu 5. (0,75 điểm): Nêu hiệu quả của câu việc dùng yếu tố tự sự trong văn bản.
Câu 6. (1,0 điểm): Bày tỏ suy nghĩ của em về một bài học rút ra từ văn bản. (Trả lời tối đa 7 dòng.)
- HƯỚNG DẪN CỤ THỂ
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | Đọc hiểu | 4,0 | |
| 1 | Đề tài của văn bản: Tình cha con/tình cảm gia đình.
Hướng dẫn chấm: – Trả lời như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 0,5 điểm. – Trả lời không đúng Đáp án hoặc không trả lời: 0 điểm. |
0,5 | |
| 2 | Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả người con trong các dòng thơ được in đậm:
– đôi mắt trẻ đen tròn ngơ ngác. – gần ba tuổi. Hướng dẫn chấm: – Trả lời như Đáp án: 0,5 điểm. – Trả lời một từ ngữ, hình ảnh: 0,25 điểm. – Trả lời không đúng Đáp án hoặc không trả lời: 0 điểm. |
0,5 | |
| 3 | Nhận xét về sự thay đổi cảm xúc của người cha từ đoạn (2) đến 0,75 đoạn (3):
– Từ ngữ thể hiện sự thay đổi cảm xúc: + Đoạn (2): lòng cha giờ giập nát, biết nói gì với con, cha làm sao nói được. + Đoạn (3): cha bỗng thấy chẳng có gì đáng sợ. – Nhận xét: 025 + Sự thay đổi cảm xúc của người cha từ đoạn (2) đến đoạn (3): từ đau buồn, lo lắng đến bình thản, lạc quan. + Sự thay đổi cảm xúc bắt nguồn từ việc người cha cảm nhận sự ngây thơ, trong sáng của con; thể hiện tấm lòng, tình yêu thương của cha dành cho con. +… Hướng dẫn chấm: Đối với ý chỉ ra từ ngữ thể hiện sự thay đổi cảm xúc: – Trả lời như Đáp án hoặc chỉ ra được một từ ngữ trong mỗi đoạn: 0,25 diém. – Trả lời không đúng Đáp án hoặc không trả lời: 0 điểm. Đối với ý nhận xét: – Trả lời như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương hoặc khác Đáp án nhưng hợp lí: 0,5 điểm. – Trả lời một trong hai ý như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương hoặc khác Đáp án nhưng hợp lí : 0,25 điểm. – Trả lời không đúng Đáp án hoặc không trả lời: 0 điểm. |
0,75 | |
| 4 | Tác dụng của việc sử dụng điệp ngữ bên kia sông trong đoạn (4)
– Tạo nhịp điều, tăng tính nhạc cho lời thơ. – Làm nổi bật những thắc mắc của người con và niềm hi vọng về những điều tốt đẹp, tình yêu thương của người cha. Hướng dẫn chấm: – Trả lời như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 0,5 điểm. – Trả lời một trong hai ý như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 0,25 điểm. – Trả lời không đúng Đáp án hoặc không trả lời: 0 điểm. |
0,5 | |
| 5 | Hiệu quả của việc dùng yếu tố tự sự trong văn bản:
– Yếu tố tự sự trong văn bản: Kể về một lần cha đến thăm con ở làng sơ tán vào dịp cuối năm. – Hiệu quả + Giúp nhà thơ thể hiện tình cảm tha thiết của người cha dành cho con và gửi gắm những mong ước về một cuộc sống tốt đẹp. + Làm cho việc thể hiện suy nghĩ, cảm xúc của nhà thơ trong văn bản thêm chân thực, sâu sắc, độc đáo. Hướng dẫn chấm: Đối với ý chỉ ra yếu tố tự sự trong văn bản: – Trả lời như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 0,25 điểm. – Trả lời không đúng Đáp án hoặc không trả lời: 0 điểm. Đối với ý hiệu quả: – Trả lời như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 0,5 điểm. – Trả lời một trong hai ý như Đáp án hoặc có cách diễn đạt tương đương: 0,25 điểm. – Trả lời không đúng Đáp án hoặc không trả lời: 0 điểm. |
0,75 | |
| 6 | Trình bày suy nghĩ của em về một bài học rút ra từ văn bản:
– Nêu một trong các bài học có thể rút ra từ văn bản: Sống có niềm tin; sống có ước mơ; biết yêu thương mọi người; biết trân trọng tỉnh cảm của cha mẹ dành cho mình;.. – Trình bày suy nghĩ của bản thân về một bài học. Hướng dẫn chấm: – Rút ra một bài học hợp lí và trình bày suy nghĩ thuyết phục: 1,0 điểm. – Rút ra một bài học hợp lí và trình bày suy nghĩ tương đối thuyết phục: 0,75 điểm. – Rút ra một bài học hợp lí nhưng không trình bày suy nghĩ hoặc rút ra một bài học và trình bày suy nghĩ tương đối hợp lí, thuyết phục (0,5 điểm. – Rút ra một bài học tương đối hợp lí nhưng trình bày suy nghĩ không thuyết phục hoặc không trình bày suy nghĩ: 0,25 điểm. – Rút ra bài học không hợp lí: 0 điểm. |
1,0 | |
