Các câu hỏi xoay quanh bài thơ Bữa cơm quê của Đoàn Văn Cừ
Câu 1: Hình ảnh “mái rạ trăng vàng, lơ lửng bóng” gợi lên cảm xúc gì?
→ Câu thơ gợi không gian yên bình, thơ mộng của làng quê trong đêm trăng. Nó thể hiện sự thanh thản, nhẹ nhàng trong tâm hồn người sống giữa thiên nhiên giản dị.
Câu 2: Vì sao tác giả viết “cảnh nhà dẫu túng vẫn êm đềm”?
→ Dù cuộc sống vật chất thiếu thốn, nhưng tình cảm gia đình và sự gắn bó với quê hương vẫn mang lại sự bình yên. Câu thơ thể hiện quan niệm sống coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất.
Câu 3: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “chè tươi nấu đặc nước vàng hoe”? Tác dụng?
→ Biện pháp hoán dụ. Tác dụng là làm nổi bật nét đặc trưng của món chè quê, gợi cảm giác thân thuộc, gần gũi và tô đậm vẻ đẹp dân dã của bữa cơm quê.
Câu 4: Qua hình ảnh “vòi cau mưa chảy nước bên hiên”, em cảm nhận được điều gì về không gian sống?
→ Không gian sống hiện lên mộc mạc, gắn bó với thiên nhiên. Hình ảnh ấy gợi sự thanh sạch, giản dị và thấm đẫm chất quê trong từng chi tiết nhỏ.
Câu 5: Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về giá trị của những điều bình dị?
→ Những điều bình dị như bữa cơm quê, tiếng mưa rơi hay ánh trăng vàng đều mang giá trị tinh thần sâu sắc. Chúng nuôi dưỡng tâm hồn, giúp con người sống chậm lại và biết trân trọng cuộc sống.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Bữa cơm quê được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Quảng Trị năm 2025 2026
Đọc đoạn trích sau:
| BỮA CƠM QUÊ Cơm ngày hai bữa dọn bên hèMâm gỗ, muôi dừa, đũa mộc treGạo đỏ, cà thâm, vừng giã mặn Chè tươi nấu đặc nước vàng hoe Cảnh nhà dẫu túng vẫn êm đềm Ngày khó nhọc nhưng tối ngủ yên Mái rạ trăng vàng, lơ lửng bóng Vòi cau(1) mưa chảy nước bên hiên. |
(Đoàn Văn Cừ (2)toàn tập, NXB Hội nhà văn, 2013)
Chú thích:
(1)Vòi cau: tàu cau buộc túm vào thân cây cau trước nhà làm vòi hứng nước mưa.
(2) Đoàn Văn Cừ (1913-2004) sinh ở thôn Đô Đò, xã Nam Lợi, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định, trong một gia đình nông dân, những tác phẩm của ông mang đậm tính cách mạng, trữ tình, gợi nhắc người đọc những giá trị tốt đẹp của quê hương đất nước. Bài thơ “Bữa cơm quê” được sáng tác năm 1944.
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. (0,5 điểm): Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2. (0,5 điểm): Tìm 02 từ láy được sử dụng trong văn bản.
Câu 3. (1,0 điểm): Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong khổ thơ thứ nhất.
Câu 4. (1,0 điểm): Em có suy nghĩ gì về tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình được gợi ra từ hình ảnh Bữa cơm quê?
Câu 5. (1,0 điểm): Từ cảm xúc của nhân vật trữ tình, em hãy bày tỏ ý kiến về chốn bình yên trong tâm hồn của mỗi người (trình bày từ 3-5 dòng).
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4.0 | |
| ĐỌC HIỂU | 1 | Số chữ trong mỗi dòng thơ đều 7 chữ là dấu hiệu xác định thể thơ 7 chữ của văn bản
* Hướng dẫn chấm: – Hs trả lời đúng như đáp án: 0,5 điểm – HS trả lời đúng thể thơ 7 chữ: 0,25 điểm -HS trả lời đúng dấu hiệu: 0,25 điểm
|
0.5 |
| 2 | – 02 từ láy được sử dụng trong văn bản: êm đềm, lơ lửng
* Hướng dẫn chấm: – HS trả lời đúng 01 từ như đáp án: 0,25 điểm. – HS trả lời đúng 02 từ như đáp án: 0,5 điểm |
0,5 | |
| 3 | – Tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê được sử dung trong khổ thơ thứ nhất:
-Liệt kê: mâm gỗ, muôi dừa, đũa mộc tre, gạo đỏ, cà thâm, vừng giã mặn, chè tươi nấu đặc( 03 từ trở lên được 0,25 điểm). – Tác dụng + Tạo nhịp điệu, giúp câu thơ trở nên sinh động + Nhấn mạnh, khắc họa, thể hiện sự giản dị, mộc mạc trong bữa cơm quê đồng thời thể hiện sự gắn bó với quê hương của tác giả. * Hướng dẫn chấm: – HS trả lời được ý 1 cho 0,25 điểm, ý 2 cho 0,25 điểm, ý 3 cho 0,5 điểm – HS trả lời không đúng như đáp án thì không cho điểm |
1,0 | |
| 4 | Tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình được gợi ra từ hình ảnh bữa cơm quê:
– Hình ảnh bữa cơm quê giản dị, đơn sơ – Tình cảm, cảm xúc: vui vẻ, thư thái, yêu mến và gắn bó với quê hương( Nếu hs dung được từ bày tỏ tình cảm hoặc bày tỏ cảm xúc sẽ được 0,5 điểm; nếu dùng cả hai từ đều thể hiện tình cảm, cảm xúc thì được 0,75 điểm) * Hướng dẫn chấm: – HS trả lời được ý 1 cho 0,25 điểm, ý 2 cho 0,75 điểm |
1.0 | |
| 5 | Từ cảm xúc của nhân vật trữ tình, HS trình bày ý kiến của mình về chốn bình yên trong tâm hồn của mỗi người. Có thể theo một trong những hướng sau:
– Nơi con người được chở che, yêu thương… – Là quê hương, gia đình, là nơi tìm về sau những lần vấp ngã… – Nơi con người được sống là chính mình, an nhiên, tự tại.. (Hs có thể diễn đạt khác, miễn hợp lí. Nhưng nếu chỉ có ý kiến mà không diễn giải thì chỉ được 0,5 điểm)
|
1,0 |
