HSG Văn 9: “Cẩm nang Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học”

ĐỀ ĐỌC HIỂU

Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu: “Cẩm nang Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học”

    Trong điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam nói riêng và bối cảnh toàn cầu nói chung, càng ngày chúng ta càng nhận ra tầm quan trọng của việc học các kĩ năng sống để ứng phó với sự thay đổi, biến động của môi trường kinh tế, xã hội và thiên nhiên. Đặc biệt là với lứa tuổi dậy thì, khi các em bước vào giai đoạn khủng hoảng lứa tuổi quan trọng của cuộc đời. Từ những phân tích trên cho thấy, tuổi trẻ hiện nay phải tự đương đầu với nhiều vấn đề tâm lí xã hội phức tạp trong cuộc sống. Ngoài kiến thức, mỗi học sinh đều cần trang bị cho mình những kĩ năng để ngày càng hoàn thiện bản thân và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội. Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học là giúp các em có khả năng: Làm chủ bản thân, thích ứng và biết cách ứng phó trước những khó khăn trong cuộc sống hàng ngày. Rèn cách sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng; mở ra cơ hội, hướng suy nghĩ tích cực, tự tin, tự quyết định và lựa chọn những hành vi đúng đắn… Những người có kĩ năng sống là những người biết làm cho mình và người khác cùng hạnh phúc. Họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính họ. Các cá nhân thiếu kĩ năng sống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội. Giáo dục kĩ năng sống có thể thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực và do vậy sẽ làm giảm bớt tệ nạn xã hội. Kĩ năng sống góp phần thúc đẩy sự phát triển cá nhân và xã hội, ngăn ngừa các vấn đề về sức khỏe, xã hội và bảo vệ quyền con người. Giáo dục kĩ năng sống giúp con người sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hội hiện đại.

(Trích “Cẩm nang Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học”, NXB Giáo dục Việt Nam, 2010, tr.9)

Câu 1 (1.0 điểm). Xác định vấn đề nghị luận của ngữ liệu trên? Theo ngữ liệu, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trung học nhằm hướng tới mục tiêu nào?

Câu 2 (1.0 điểm). Chỉ ra và gọi tên 02 (hai) phép liên kết trong ba câu văn sau: Những người có kĩ năng sống là những người biết làm cho mình và người khác cùng hạnh phúc. Họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời và làm chủ cuộc sống của chính họ. Các cá nhân thiếu kĩ năng sống là một nguyên nhân làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội.

Câu 3 (1.0 điểm). Tại sao tác giả lại cho rằng: “Giáo dục kĩ năng sống giúp con người sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hôi hiện đại“?

Câu 4 (1.0 điểm). Tác giả đã gửi gắm những thông điệp gì qua ngữ liệu trên? Thông điệp nào có ý nghĩa nhất đối với em? Vì sao?

Câu 5 (2.0 điểm). Từ nội dung ngữ liệu phần đọc – hiểu, kết hợp với hiểu biết xã hội, em hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về ý kiến “Rèn luyện kỹ năng sống cũng quan trọng như việc tích lũy kiến thức”.

HƯỚNG DẪN CHI TIẾT

Câu 1:

• Vấn đề nghị luận: Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học.
• Mục tiêu của giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học:
  • Giúp học sinh làm chủ bản thân, thích ứng và ứng phó hiệu quả với khó khăn trong cuộc sống.
  • Rèn luyện cách sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.
  • Mở ra cơ hội phát triển bản thân, hình thành tư duy tích cực, tự tin và khả năng tự quyết định các hành vi đúng đắn.
  • Hỗ trợ học sinh trở thành người biết làm cho bản thân và người khác cùng hạnh phúc, làm chủ cuộc sống.

Giải thích:
Ngữ liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng sống trong bối cảnh xã hội và kinh tế biến động, đồng thời nhấn mạnh vai trò giáo dục kỹ năng sống trong việc giúp học sinh không chỉ có kiến thức mà còn có khả năng sống hiệu quả và có trách nhiệm.

Câu 2:

Hai phép liên kết được sử dụng trong ba câu sau:

• Phép thế: Từ “Họ” thay thế cho cụm “Những người có kỹ năng sống”.

• Phép lặp: Cụm từ “kỹ năng sống” được lặp lại nhằm nhấn mạnh chủ đề chính của đoạn văn.

Câu 3:
Tác giả cho rằng “Giáo dục kỹ năng sống giúp con người sống an toàn, lành mạnh và có chất lượng trong một xã hội hiện đại” vì:

• Kỹ năng sống giúp con người có khả năng ứng phó với các biến đổi và thử thách của cuộc sống, từ đó bảo vệ bản thân tránh những nguy cơ và rủi ro.
• Giáo dục kỹ năng sống góp phần phát triển cá nhân toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội.
• Khi con người biết sống có trách nhiệm, biết xử lý tình huống phù hợp, xã hội sẽ trở nên lành mạnh, an toàn và phát triển bền vững hơn.

Giải thích:
Kỹ năng sống không chỉ là kỹ năng mềm mà còn là hành trang giúp mỗi người tồn tại và phát triển hiệu quả trong môi trường sống đa dạng và phức tạp ngày nay.

Câu 4:

• Thông điệp của ngữ liệu:
  • Kỹ năng sống là yếu tố thiết yếu giúp con người thích nghi và vượt qua khó khăn trong cuộc sống.
  • Giáo dục kỹ năng sống là cần thiết, đặc biệt với lứa tuổi dậy thì để phát triển toàn diện.
  • Người có kỹ năng sống sẽ thành công hơn, yêu đời và làm chủ cuộc sống.
  • Thiếu kỹ năng sống là nguyên nhân gây ra nhiều vấn đề xã hội.
• Thông điệp tâm đắc nhất đối với em:
  “Kỹ năng sống giúp con người làm chủ cuộc sống của chính mình” là thông điệp em thấy quan trọng nhất.
• Lí do:
  Bởi vì trong cuộc sống hiện đại nhiều biến động, kiến thức thôi chưa đủ, nếu không có kỹ năng sống, ta sẽ khó kiểm soát được bản thân và đối mặt với thử thách. Biết làm chủ bản thân sẽ giúp em tự tin, quyết đoán và thành công trong mọi hoàn cảnh.

Câu 5:

Dàn ý đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) về ý kiến:

“Rèn luyện kỹ năng sống cũng quan trọng như việc tích lũy kiến thức”

Mở đoạn: Giới thiệu vấn đề nghị luận – Tầm quan trọng của kỹ năng sống và kiến thức trong đời sống hiện đại.

Thân đoạn:

• • Giải thích:

    • Kỹ năng sống là những khả năng giúp con người xử lý các tình huống đời thường như giao tiếp, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm, sinh tồn…

    • Kiến thức là các hiểu biết, tri thức được tích lũy từ sách vở và thực tiễn.

    • Ý kiến trên nhấn mạnh rằng kỹ năng sống không kém phần quan trọng so với kiến thức học thuật.

  • Phân tích, lý giải:

    • Kiến thức là nền tảng nhưng không đủ nếu thiếu kỹ năng vận dụng và giải quyết vấn đề thực tế.

    • Kỹ năng sống giúp con người tự tin, linh hoạt, xử lý tình huống tốt, duy trì các mối quan hệ xã hội, phát triển toàn diện.

    • Ví dụ: Trong học tập, ngoài kiến thức, kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình rất cần thiết.

  • Phê phán:

    • Chỉ tập trung vào kiến thức sách vở mà bỏ qua kỹ năng sống sẽ dẫn đến tình trạng “giỏi lý thuyết nhưng kém thực hành”.

  • Bài học:

    • Giới trẻ cần cân bằng giữa học tập kiến thức và rèn luyện kỹ năng sống để phát triển toàn diện và thích ứng với xã hội.

Kết đoạn: Khẳng định vai trò quan trọng của kỹ năng sống và kiến thức, đây là hai yếu tố không thể tách rời để thành công và hạnh phúc.

Bài văn mẫu 

Trong xã hội hiện đại, kiến thức và kỹ năng sống là hai yếu tố quan trọng giúp mỗi người phát triển toàn diện và thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của cuộc sống. Ý kiến “Rèn luyện kỹ năng sống cũng quan trọng như việc tích lũy kiến thức” chính là sự nhấn mạnh đúng đắn về vai trò song song và bổ trợ của hai yếu tố này trong quá trình trưởng thành của mỗi con người.

Kiến thức là những tri thức, hiểu biết được con người tích lũy từ sách vở, kinh nghiệm và môi trường xung quanh. Kiến thức giúp chúng ta hiểu về thế giới, lĩnh vực chuyên môn và nền tảng để giải quyết các vấn đề kỹ thuật, học thuật. Tuy nhiên, chỉ có kiến thức thôi thì chưa đủ, bởi vì đời sống không chỉ đơn thuần là lý thuyết mà còn rất nhiều tình huống phức tạp đòi hỏi kỹ năng vận dụng linh hoạt.

Kỹ năng sống bao gồm những khả năng cần thiết như giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết mâu thuẫn, tự quản lý bản thân, thích nghi với thay đổi, và xử lý tình huống khó khăn trong đời sống hàng ngày. Đây là những kỹ năng giúp con người giữ vững bình tĩnh, tự tin, chủ động và sáng tạo trong mọi hoàn cảnh. Ví dụ, trong môi trường học tập, ngoài việc hiểu bài, một học sinh còn cần biết kỹ năng hợp tác nhóm, thuyết trình, phản biện để học hiệu quả hơn. Trong cuộc sống xã hội, kỹ năng giao tiếp và ứng xử giúp xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp và phát triển cá nhân.

Nếu chỉ chú trọng vào kiến thức mà bỏ quên kỹ năng sống thì con người rất dễ rơi vào tình trạng “giỏi lý thuyết nhưng yếu thực hành”, dẫn đến thiếu kỹ năng xử lý các tình huống thực tế, thiếu khả năng thích nghi và phát triển bền vững. Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến sự thành công và hạnh phúc trong cuộc sống.

Việc rèn luyện kỹ năng sống không thể tách rời việc học kiến thức. Hai yếu tố này cần song hành và bổ trợ cho nhau để mỗi người có thể phát triển toàn diện, biết tự làm chủ cuộc sống, tự tin bước vào tương lai đầy thử thách. Nhất là đối với thế hệ trẻ ngày nay, việc trau dồi kỹ năng sống là một điều kiện cần thiết để hòa nhập, phát triển và góp phần xây dựng xã hội văn minh, tiến bộ.

“Rèn luyện kỹ năng sống cũng quan trọng như việc tích lũy kiến thức” là một quan điểm hợp lý, đúng đắn và thiết thực. Mỗi chúng ta cần nhận thức rõ điều này để không chỉ học tốt trên sách vở mà còn biết vận dụng, ứng xử khôn ngoan, hiệu quả trong đời sống thực tế, góp phần tạo nên thành công và hạnh phúc lâu dài.