ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi:
Nhớ mẹ (Đỗ Trung Quân)
Xin tặng cho những ai được diễm phúc còn có Mẹ
Con sẽ không đợi một ngày kia
khi mẹ mất đi mới giật mình khóc lóc
Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ?
Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt
Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
mỗi ngày qua con lại thấy bơ vơ
ai níu nổi thời gian?
ai níu nổi?
Con mỗi ngày một lớn lên
Mẹ mỗi ngày thêm già cỗi
Cuộc hành trình thầm lặng phía hoàng hôn.
Con sẽ không đợi một ngày kia
có người cài cho con lên áo một bông hồng
mới thảng thốt nhận ra mình mất mẹ
mỗi ngày đi qua đang cài cho con một bông hồng
hoa đẹp đấy – cớ sao lòng hoảng sợ?
Ta ra đi mười năm xa vòng tay của mẹ
Sống tự do như một cánh chim bằng
Ta làm thơ cho đời và biết bao người con gái
Có bao giờ thơ cho mẹ ta không?
Những bài thơ chất ngập tâm hồn
đau khổ – chia lìa – buồn vui – hạnh phúc
Có những bàn chân đã giẫm xuống trái tim ta độc ác
mà vẫn cứ đêm về thao thức làm thơ
ta quên mất thềm xưa dáng mẹ ngồi chờ
giọt nước mắt già nua không ứa nổi
ta mê mải trên bàn chân rong ruổi
mắt mẹ già thầm lặng dõi sau lưng
Khi gai đời đâm ứa máu bàn chân
mấy kẻ đi qua
mấy người dừng lại?
Sao mẹ già ở cách xa đến vậy
trái tim âu lo đã giục giã đi tìm
ta vẫn vô tình
ta vẫn thản nhiên?
(Theo https://www.thivien.net)
Câu 1. (1,0 điểm) Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của ngữ liệu trên.
Câu 2. (1,0 điểm) Trong ngữ liệu trên, câu thơ Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ? có ý nghĩa gì?
Câu 3. (2,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong hai dòng thơ:
Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt
Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
Câu 4. (2,0 điểm) Những câu thơ sau gợi cho em suy ngẫm gì?
Khi gai đời đâm ứa máu bàn chân
mấy kẻ đi qua, mấy người dừng lại?
Sao mẹ già ở cách xa đến vậy
trái tim âu lo đã giục giã đi tìm
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1. (1,0 điểm)
Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của ngữ liệu trên.
-
Thể thơ: Thơ tự do.
-
Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm.
Câu 2.
Câu thơ “Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ?” sử dụng hình ảnh dòng sông trôi như biểu tượng cho thời gian chảy trôi không bao giờ trở lại.
Qua đó, tác giả nhắc nhở ta hãy trân trọng từng khoảnh khắc bên mẹ, bởi thời gian là vô cùng quý giá và không thể níu giữ. Nếu không biết trân quý, ta sẽ phải hối tiếc khi mất đi những điều thiêng liêng ấy.
Câu 3.
Hai câu thơ “Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt / Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua” sử dụng biện pháp nhân hóa rất sinh động và ấn tượng.
Thời gian được hiện lên như một kẻ thù không ngừng tàn phá, “khắc nghiệt” và “điên cuồng” khiến người con cảm thấy bối rối, bất lực trước sự già nua của mẹ. Nhân hóa tạo nên hình ảnh thời gian như một thế lực có ý chí, làm tăng sức gợi hình và gợi cảm, đồng thời thể hiện rõ nỗi đau, sự lo âu của con trước sự thay đổi không thể tránh khỏi của mẹ và cuộc đời.
Câu 4.
Đoạn thơ “Khi gai đời đâm ứa máu bàn chân / mấy kẻ đi qua, mấy người dừng lại? / Sao mẹ già ở cách xa đến vậy / trái tim âu lo đã giục giã đi tìm” khiến người đọc suy ngẫm sâu sắc về sự cô đơn, đau đớn mà người mẹ phải chịu đựng trong cuộc sống khi con cái trưởng thành bước vào những thử thách gian nan. Câu hỏi tu từ như một tiếng thở dài về sự vô tâm, thờ ơ của xã hội trước nỗi đau của người khác. Đồng thời, hình ảnh mẹ già xa cách nhưng vẫn luôn dõi theo con bằng tình thương vô bờ bến làm nổi bật sự gắn bó thiêng liêng và sự lo lắng không nguôi của mẹ dành cho con.
Qua đó, đoạn thơ nhắc nhở ta về sự lặng thầm hy sinh của mẹ, sự cô đơn của người con khi bước vào đời với muôn vàn thử thách, và hơn hết là lời kêu gọi mỗi người hãy biết trân trọng tình cảm gia đình, biết quan tâm và đền đáp tình yêu thương của cha mẹ khi còn có thể.
