Tìm hiểu truyện ngắn Mẹ ốm trước khi làm bài đọc hiểu
Tác giả
Trần Đăng Khoa là nhà thơ nổi tiếng với những sáng tác từ tuổi thiếu niên, giàu cảm xúc, hồn nhiên và sâu sắc. Thơ ông thường thể hiện tình cảm gia đình, quê hương qua những hình ảnh gần gũi, đời thường.
Tác phẩm
Bài thơ “Mẹ ốm” là lời tâm sự của người con khi mẹ bị bệnh. Qua những hình ảnh giản dị, bài thơ thể hiện tình yêu thương, sự chăm sóc và lòng biết ơn sâu sắc của con dành cho mẹ.
Nội dung chính
- Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp biểu cảm.
- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ qua hình ảnh “nắng mưa” và từ “lặn” thể hiện sự vất vả, gian truân của mẹ đã thấm sâu vào cuộc đời.
- Tác dụng: Từ “lặn” nhấn mạnh nỗi nhọc nhằn không thể tan biến, giúp người đọc cảm nhận rõ hơn sự hy sinh thầm lặng của mẹ.
- Tình cảm của tác giả: Hồn nhiên, chân thành, đầy yêu thương và biết ơn. Tác giả thấu hiểu nỗi khổ của mẹ, mong mẹ khỏe lại, thể hiện tình cảm thiêng liêng như với đất nước.
- Đoạn văn cảm nghĩ về mẹ:
- Giới thiệu mẹ là người tần tảo, giàu yêu thương.
- Nêu cảm xúc về mẹ: yêu quý, khâm phục qua những việc mẹ làm.
- Vai trò của mẹ: là chỗ dựa tinh thần, là người nuôi dưỡng và dạy dỗ.
- Khẳng định tình cảm: con yêu mẹ nhất trên đời, mẹ là tất cả với con.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Mẹ ốm (Trần Đăng Khoa)
Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi:
MẸ ỐM
Cánh màn khép lỏng cả ngày
Ruộng vườn vắng mẹ cuốc cày sớm trưa
Nắng mưa từ những ngày xưa
Lặn trong đời mẹ đến giờ chưa tan.
Khắp người đau buốt, nóng ran
Mẹ ơi! Cô bác xóm làng đến thăm
Người cho trứng, người cho cam
Và anh y sĩ đã mang thuốc vào.
Sáng nay trời đổ mưa rào
Nắng trong trái chín ngọt ngào bay hương
Cả đời đi gió đi sương
Bây giờ mẹ lại lần giường tập đi.
Mẹ vui con có quản gì
Ngâm thơ, kể chuyện rồi thì múa ca
Rồi con diễn kịch giữa nhà
Một mình con sắm cả ba vai chèo.
Vì con, mẹ khổ đủ điều
Quanh đôi mắt mẹ đã nhiều nếp nhăn
Con mong mẹ khỏe dần dần
Ngày ăn ngon miệng, đêm nằm ngủ say.
Rồi ra đọc sách, cấy cày
Mẹ là đất nước, tháng ngày của con …
(Trần Đăng Khoa)
Câu 1: (1.0điểm) Xác định phương thức biểu đạt trong văn bản trên?
Câu 2: (1.0điểm)
“Nắng mưa từ những ngày xưa
Lặn trong đời mẹ đến giờ chưa tan”
Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ trên?
Câu 3: (2.0điểm) Tác dụng của biện pháp tu từ thể hiện trong hai câu thơ trên.
Câu 4: (2.0 điểm) Tình cảm của tác giả đối với mẹ thể hiện như thế nào trong bài thơ?
Câu 5 (4 điểm): Từ nội dung phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 10 đến 15 dòng) trình bày cảm nghĩ về mẹ của em.
HƯỚNG DẪN CHẤM
| 1 | – Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp biểu cảm. |
| 2 | – Biện pháp tu từ ẩn dụ.
|
|
3 |
– Tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ qua từ ‘’lặn’’ trong câu thơ thứ hai.
Hs viết một đoạn văn có thể nêu các ý kiến khác nhau nhưng phải làm rõ được nét đặc sắc NT dùng từ ‘’lặn’’ trong câu thơ với nội dung cơ bản như sau: – Với việc sử dụng từ ‘’lặn’, câu thơ thể hiện được sự gian lao vất vả của người mẹ trong cuộc sống. – Thấy được nỗi gian truân, cực nhọc của đời mẹ không thể thay đổi, bù đắp … (nếu thay các từ ngấm, thấm, … chỉ nỗi vất vả chỉ thoảng qua, có thể tan biến đi …) – Qua đó thêm yêu quý, kính trọng người mẹ hơn. |
|
4 |
Tình cảm của tác giả đối với mẹ trong bài thơ:
Tác giả đã bộc lộ tình cảm của một người con với mẹ – một tình cảm rất hồn nhiên của tuổi niên thiếu. – Thấu hiểu nỗi vất vả cực nhọc của mẹ trong cuộc sống lam lũ mà em đã từng chứng kiến và cảm nhận. – Nhìn những nếp nhăn hằn trên khuôn mặt mẹ, nhà thơ cảm động và thấy vô cùng biết ơn mẹ, đó cũng chính là tình cảm của mỗi chúng ta khi nghĩ về mẹ: Con yêu mẹ nhất trên đời, con yêu mẹ như yêu đất nước và mẹ cũng chính là Tổ quốc của riêng con! Trong cuộc sống lao động cực nhọc, mẹ đã từng trải qua và vượt lên tất cả để vì cuộc sống và vì tương lai tốt đẹp của các con. |
| 5 | Hs có thể trình bày bằng nhiều cách khác nhau nhưng phải đảm bảo các yêu cầu sau:
– Giới thiệu khái quát về mẹ. – Biểu cảm cụ thể về mẹ: ngoại hình, tính tình, tài năng (nét tiêu biểu) -> yêu, quý, khâm phục. – Vai trò của mẹ đối với mình (quan trọng thế nào, nếu có, nếu không). – Khẳng định tình cảm yêu quý của mình về mẹ. |
