Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Nhàn
Câu 1: Vì sao Nguyễn Bỉnh Khiêm lại chọn sống “nhàn” giữa thời loạn lạc?
Ông chọn sống nhàn vì nhận ra sự phù phiếm của danh lợi và sự bất ổn của thời cuộc. Với ông, sống an nhiên, hòa mình vào thiên nhiên là cách giữ gìn nhân cách và trí tuệ, tránh xa vòng xoáy tranh giành quyền lực.
Câu 2: Hình ảnh “rượu đến gốc cây, ta sẽ nhắp” thể hiện điều gì về lối sống của tác giả?
Câu thơ thể hiện sự ung dung, tự tại và giản dị trong cách sống. Tác giả không cầu kỳ, không bon chen, chỉ cần một chén rượu bên gốc cây cũng đủ để tận hưởng niềm vui thanh nhàn.
Câu 3: Qua bài thơ, em cảm nhận được điều gì về nhân cách của Nguyễn Bỉnh Khiêm?
Ông là người có trí tuệ sâu sắc, sống khiêm nhường và giữ vững phẩm chất thanh cao. Dù có thể tham gia chính sự, ông chọn lối sống ẩn dật để giữ mình trong sạch, tránh xa thị phi.
Câu 4: Câu thơ “Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao” mang ý nghĩa gì?
Câu thơ thể hiện cái nhìn tỉnh táo và triết lý sâu sắc về cuộc đời. Phú quý chỉ là giấc mộng phù du, không bền vững, không đáng để đánh đổi sự bình yên và nhân cách.
Câu 5: Nếu được sống theo tinh thần bài thơ “Nhàn”, em sẽ chọn điều gì cho cuộc sống của mình?
Em sẽ chọn sự cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, biết đủ, biết buông bỏ những điều không cần thiết. Sống giản dị, tử tế và dành thời gian cho những giá trị tinh thần sẽ giúp em cảm thấy thanh thản hơn.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Nhàn (Nguyễn Bỉnh Khiêm)
Phần I. Đọc hiểu (5,0 điểm)
Nhàn
Nguyễn Bỉnh Khiêm
Một mai, một cuốc, một cần câu
Thơ thẩn dầu ai vui thú nào
Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ
Người khôn, người đến chốn lao xao
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao
Rượu đến gốc cây, ta sẽ nhắp
Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao
Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
- Thất ngôn bát cú đường luật
- Thất ngôn tứ tuyệt đường luật
- Thất ngôn xen lục ngôn
- Song thất lục bát
Câu 2. Trong bài thơ, thú Nhàn của Nguyễn Bình Khiêm được thể hiện qua những hình ảnh nào?
- Ăn, tắm, uống rượu
- Ăn, tắm, ngắm trăng
- Tắm, uống rượu, chơi đàn
- Uống rượu, ăn, chơi cờ
Câu 3. Bài thơ Nhàn không đề cập đến phương diện nào trong chân dung con người Nguyễn Bỉnh Khiêm?
- Sự nghiệp
- Nhân cách
- Cuộc sống sinh hoạt
- Trí tuệ
Câu 4. Từ “thơ thẩn” trong bài thơ có nghĩa là gì?
- Lặng lẽ, chậm rãi, thư thái trong lòng
- Tinh thần không ổn định, vẩn vơ
- Từ từ, chậm rãi, không vội vàng
- Lặng lẽ như có điều gì đang suy nghĩ vẩn vơ lan man
Câu 5 (0,5 điểm) Xác định nhịp thơ ở câu thơ đầu tiên. Nêu tác dụng của cách ngắt nhịp ấy.
Câu 6 (1,0 điểm) Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ thứ 3 và thứ 4.
Câu 7 (0,5 điểm) Triết lí sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm được thể hiện như thế nào qua hai câu cuối bài thơ?
Câu 8 (1,0 điểm) Em hiểu như thế nào là nhàn? Quan niệm về chữ nhàn của tác giả trong bài thơ trên?
HƯỚNG DẪN CHẤM
Phần I. Đọc hiểu (5,0 điểm)
| Câu | Nội dung cần đạt | Điểm |
| Câu 1 | A. Thất ngôn bát cú đường luật | 0,5 điểm |
| Câu 2 | A. Ăn, tắm, uống rượu | 0,5 điểm |
| Câu 3 | A. Sự nghiệp | 0,5 điểm |
| Câu 4 | A. Lặng lẽ, chậm rãi, thư thái trong lòng | 0,5 điểm |
| Câu 5 | – Nhịp thơ ở câu thơ 1 là 2/2/3.
– Tác dụng của cách ngắt nhịp: cho thấy cái chủ động, sẵn sàng, thanh thản của Trạng Trình với cuộc sống điền dã, có chút ngông ngạo trước thói đời. |
0,5 điểm |
| Câu 6 | – Biện pháp nghệ thuật tu từ trong câu thơ 3 và 4: Phép đối (Ta dại – Người khôn; nơi vắng vẻ – chốn lao xao
– Hiệu quả nghệ thuật của phép đối đó: vừa để khẳng định sự lựa chọn phương châm sống, cách ứng xử của tác giả – chọn lối sống tĩnh tại, an nhàn, không tranh giành, vừa thể hiện sắc thái châm biếm, mỉa mai đối với cách sống mưu cầu danh lợi, ham danh vọng, phú quý của một bộ phận người. |
1,0 điểm |
| Câu 7 | Danh vọng, tiền tài cũng chỉ là phù du, hư vô. Tất cả sẽ vô nghĩa sau một cái khép mắt khẽ khàng. Đó là cái nhìn của một bậc đại nhân, đại trí. | 0,5 điểm |
| Câu 8 | Chữ nhàn được hiểu là:
– Nhàn là có ít hoặc không có việc gì phải làm, phải lo nghĩ đến – Quan niệm về chữ nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm (0,5 điểm) + Là không tranh đua, không màng danh lợi, không bon chen, không cơ mưu, tự dục. + Là sống thanh thản, an nhiên, tự tại bởi những thú vui riêng của mình. |
1,0 điểm |
