Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Chiều hôm nhớ nhà
Câu 1: Vì sao bài thơ “Chiều hôm nhớ nhà” lại mang đậm chất hoài cổ?
Bài thơ gợi lên không gian chiều tà tĩnh lặng, kết hợp với tâm trạng cô đơn, nhớ quê của người lữ khách. Cách dùng từ Hán Việt, hình ảnh cổ kính và giọng thơ man mác khiến bài thơ thấm đẫm nỗi niềm hoài cổ, tiếc nuối quá khứ.
Câu 2: Hình ảnh “ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi” có ý nghĩa gì?
Hình ảnh này gợi sự mệt mỏi, xa xôi, lẻ loi của cánh chim giữa không gian rộng lớn. Nó cũng là biểu tượng cho người lữ khách tha hương, càng bay xa càng thêm nhớ quê, thêm cô đơn.
Câu 3: Qua câu thơ “Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?”, em cảm nhận được điều gì về nhân vật trữ tình?
Câu thơ thể hiện nỗi cô đơn, không có ai để sẻ chia tâm sự. Nhân vật trữ tình mang nỗi buồn sâu kín, không chỉ nhớ nhà mà còn cảm thấy lạc lõng giữa cuộc đời, không tìm được điểm tựa tinh thần.
Câu 4: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật tả cảnh ngụ tình như thế nào trong bài thơ?
Cảnh chiều hoàng hôn, tiếng ốc, gió cuốn, sương sa… đều là những hình ảnh gợi buồn, được miêu tả để phản ánh tâm trạng của người xa quê. Thiên nhiên không chỉ là bối cảnh mà còn là phương tiện biểu đạt cảm xúc.
Câu 5: Nếu được viết tiếp một câu sau “Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?”, em sẽ viết gì? Vì sao?
Ví dụ: “Chỉ còn trăng cũ lặng soi hồn.” Câu thơ tiếp nối nỗi cô đơn, thể hiện sự tìm kiếm an ủi trong thiên nhiên khi không có người thân bên cạnh, đồng thời giữ được giọng thơ hoài cổ, sâu lắng.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Chiều hôm nhớ nhà (Bà Huyện Thanh Quan)
Phần I. Đọc hiểu (6,0 điểm)
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:
CHIỀU HÔM NHỚ NHÀ
Chiều trời bảng lảng bóng hoàng hôn,
Tiếng ốc xa đưa lẩn trống đồn.
Gác mái, ngư ông về viễn phố,
Gõ sừng, mục tử lại cô thôn.
Ngàn mai gió cuốn chim bay mỏi,
Dặm liễu sương sa khách bước dồn.
Kẻ chốn trang đài, người lữ thứ,
Lấy ai mà kể nỗi hàn ôn?
( Bà Huyện Thanh Quan)
Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước phương án trả lời đúng cho các câu hỏi từ 1 đến 8:
Câu 1: Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
A.Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
- Thất ngôn bát cú Đường luật
- Ngũ ngôn
- Lục bát
Câu 2: Bài thơ được gieo vần gì?
A.Vần lưng
- Vần chân
- Vần liền
- Vần cách
Câu 3:Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ là gì?
A.Vui mừng, phấn khởi
- Xót xa, sầu tủi
- Buồn, ngậm ngùi
- Cả ba phương án trên
Câu 4: Bài thơ sử dụng phương thức biểu đạt nào?
A.Nghị luận kết hợp biểu cảm
- Biểu cảm kết hợp tự sự
- Miêu tả kết hợp tự sự
- Biểu cảm kết hợp miêu tả
Câu 5: Nội dung của bài thơ là gì?
- Tâm trạng buồn lê thê, một niềm sầu thương tê tái của người lữ khách đi xa nhớ nhà, nhớ quê hương da diết.
- Tâm trạng hân hoan, vui sướng khi nhớ về quê nhà
- Nhớ tiếc một thời vàng son của Thăng Long cũng là trở về cội nguồn của dân tộc, tự hào về sức sống và nền văn hiến Đại Việt
D. Hoài niệm về những tàn dư thủa trước
Câu 6: Nhận định nào sau đây đúng nhất về thơ của Bà Huyện Thanh Quan?
A.Trang nhã, đậm chất bác học và thấm đẫm niềm hoài cổ.
B.Trẻ trung, mạnh mẽ đầy hơi thở dân gian.
- Ngôn ngữ bình dị, gần với lời ăn tiếng nói hàng ngày.
D.Trang nhã, đậm chất bác học.
Câu 7: Em có nhận xét gì về nghệ thuật đặc sắc của bài thơ Chiều hôm nhớ nhà?
- Kết cấu bài thơ phù hợp với tâm trạng chủ thể trữ tình
- Thủ pháp nghệ thuật phóng đại được sử dụng hiệu quả
- Lời thơ trang nhã, sử dựng nhiều từ Hán Việt, giọng thơ man mác, hoài cổ
- Ngôn ngữ thơ Nôm bình dị, hình ảnh gợi cảm, giàu màu sắc, nghệ thuật tả cảnh ngụ tình đặc sắc
Câu 8: Căn cứ vào nội dung bài thơ cho thấy rõ nhất điều gì ở nhân vật trữ tình?
- Lòng tự trọng
- Yêu nhà, yêu quê hương
- Sự hoài cổ
- Cả ba ý trên
Câu 9: Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ trong các câu thơ sau:
Gác mái, ngư ông về viễn phố,
Gõ sừng, mục tử lại cô thôn.
Câu10: Từ nội dung của bài thơ, em hãy nêu rõ vai trò của quê hương đối với mỗi người. (Trả lời khoảng 5-7 dòng)
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 6,0 | |
| 1 | B | 0,5 | |
| 2 | B | 0,5 | |
| 3 | C | 0,5 | |
| 4 | D | 0,5 | |
| 5 | A | 0,5 | |
| 6 | A | 0,5 | |
| 7 | C | 0,5 | |
| 8 | B | 0,5 | |
| 9 | – Mức tối đa:HS chỉ rõ và nêu được tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ : Động từ “gác mái” biểu đạt một tâm thế nhàn của ngư ông đang sống ở miền quê, đã thoát vòng danh lợi: Đảo vị ngữ “ Gác mái” càng nhấn mạnh sự nghỉ ngơi thư thái của ngư ông. “ Gõ sừng” cũng được đảo ra phía trước để nhấn mạnh cử động của mục tử ( người chăn trâu ) nhưng là cử động trở về, nghỉ ngơi . Tóm lại, hai câu thực đã thể hiện một cách tài hoa chủ đề “ chiều hôm nhớ nhà”=> tạo nên không khí tĩnh lặng, cảnh chiều thêm tĩnh mịch và ẩn chứa một nỗi niềm man mác, bâng khuâng của lòng người
– Mức chưa tối đa: GV căn cứ vào bài làm của HS để cho điểm phù hợp. – Mức chưa đạt: HS không có câu trả lời hoặc trả lời sai hoàn toàn. |
1,0
0.5
0.5
<1,0
0 |
|
| 10 | – Mức tối đa:
HS đọc kĩ bài thơ và nêu được vai trò của quê hương đối với mỗi người .Ví dụ: – Quê hương chính là nơi chôn nhau cắt rốn của ta, là nơi nuôi ta lớn lên với biết bao kỉ niệm chẳng thể phai nhòa. – Quê hương dạy ta biết lớn khôn và trưởng thành . Quê hương cho ta những năm tháng tuổi thơ tuyệt vời mà suốt hành hình trình trưởng thành ta không bao giờ tìm lại được. – Quê hương ấy, những con người quen thuộc ấy sẽ theo dấu chân ta trên suốt quãng đời của mình … – Mức chưa tối đa: GV căn cứ vào bài làm của HS để cho điểm phù hợp. – Mức chưa đạt: HS không có câu trả lời hoặc trả lời sai hoàn toàn. |
1,0
<1,0 0 |
