Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Con nằm của Tế Hanh
Câu 1: Hình ảnh “Con nằm vui giữa mẹ và cha” thể hiện điều gì?
→ Hình ảnh này thể hiện sự bình yên, hạnh phúc tuyệt đối của đứa trẻ khi được sống trong vòng tay yêu thương của cha mẹ. Đó là không gian ấm áp, an toàn và đầy tình cảm gia đình.
Câu 2: Vì sao tác giả sử dụng nhiều hình ảnh thiên nhiên như “làn sóng”, “cánh chim”, “nụ hoa” trong bài thơ?
→ Những hình ảnh thiên nhiên được sử dụng để so sánh với tình yêu thương của cha mẹ, nhằm làm nổi bật vẻ đẹp dịu dàng, trong trẻo và thiêng liêng của tình cảm gia đình. Chúng cũng tạo nên sự hài hòa và cảm xúc thơ mộng cho bài thơ.
Câu 3: Qua bài thơ “Con nằm”, em cảm nhận được điều gì về vai trò của cha mẹ trong cuộc sống của con cái?
→ Cha mẹ là điểm tựa tinh thần, là nơi con được yêu thương, chăm sóc và lớn lên trong sự bảo bọc. Tình yêu của cha mẹ là nền tảng giúp con trưởng thành và cảm nhận được ý nghĩa cuộc sống.
Câu 4: Trong văn bản nghị luận, vì sao tác giả cho rằng “biết đọc” là dấu hiệu của sự trưởng thành?
→ “Biết đọc” ở đây không chỉ là đọc chữ mà là khả năng thấu hiểu bản chất sự việc, phân biệt thật giả, đúng sai. Đó là biểu hiện của sự nhận thức sâu sắc, giúp con người sống khôn ngoan và nhân hậu hơn.
Câu 5: Văn bản nghị luận đã cảnh báo điều gì về việc tiếp nhận thông tin trong xã hội hiện đại?
→ Văn bản cảnh báo rằng nếu không tỉnh táo, con người dễ trở thành công cụ lan truyền thông tin sai lệch. Việc thiếu khả năng nhận biết khiến ta dễ bị dẫn dắt, gây ra hậu quả nghiêm trọng cho bản thân và cộng đồng.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Con nằm được trích từ đề chính thức thi vào 10 thành phố Hồ Chí Minh năm 2025 2026
I. Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn văn nghị luận văn học (5,0 điểm)
Con nằm
Một chiếc giường nhỏ hẹp Cha mẹ nằm hai bên Khoảng giữa nôi êm
Con lật
con trườn
con cười
con réo Con nằm giữa cha và mẹ
Cuộc đời nằm giữa yêu thương
Làn sóng giữa hai bờ biển bắc
Cánh chim bay giữa hai bờ trời xanh Mặt lá giữa hai bờ cây thắm
Nụ hoa giữa hai bờ hương lành
Cái nhìn yêu
lời nói khẽ
Như tiếng ngân giữa hai bờ lặng lẽ Con nằm vui giữa mẹ và cha.
(Vũ Tuấn Anh (giới thiệu và tuyển chọn), Tế Hanh – Tác phẩm chọn lọc,
NXB Giáo dục Việt Nam, 2009, trang 81-82)
Câu 1 (3,0 điểm)
a. Chỉ ra những động từ diễn tả hành động của con khi nằm trong chiếc nôi êm. (0,5 điểm)
b. Em hiểu như thế nào về nội dung hai dòng thơ: “Con nằm giữa cha và mẹ/ Cuộc đời nằm giữa yêu thương”? (0,75 điểm)
c. Nhà thơ Chế Lan Viên đã từng nhận xét về thơ Tế Hanh: “Chữ ít mà nghĩa rất nhiều. Không phải nghĩa nữa, đó là hồn, tâm hồn, cái không thể đo bằng đơn vị chữ nghĩa”. (1)
Xác định lời dẫn trực tiếp trong trường hợp trên và chuyển lời dẫn ấy thành lời dẫn gián tiếp. (0,75 điểm)
(1) Vũ Tuấn Anh (giới thiệu và tuyển chọn), Tế Hanh – Tác phẩm chọn lọc, NXB Giáo dục Việt Nam, 2009, trang 18
d. Từ bài thơ trên, hãy trình bày suy nghĩ về vai trò của tình yêu thương trên hành trình trưởng thành của mỗi người. Trả lời trong khoảng 3 – 5 câu. (1,0 điểm)
I. Đọc hiểu văn bản nghị luận và viết bài văn nghị luận xã hội (5,0 điểm)
Nhận biết và phân biệt bên trong với bề ngoài, bản sắc và màu sắc, sự thật và ngụy tạo là kĩ năng thiết yếu trong một xã hội thông tin cuộn cuộn như ta đang sống. Đôi khi ngây thơ nông nổi, ta có thể khiến bản thân trở thành cột tiếp sóng lan truyền đi những tín hiệu sai lạc. Có thể thấy rõ điều này qua nhiều biểu hiện. Ta phán xét và ném đá một con người qua vài dòng tin lan truyền trên mạng, đến lúc hiểu ra sự thật không hẳn thế thì chừng như đã quá muộn. Ta rơi vào một mê lộ ngụy tạo thông tin do ai đó thêu dệt và dẫn dắt, để rồi ta góp phần lan truyền những thông tin ấy, gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng.
Khi biết chữ, ta thấy ta dần lớn lên. Nhưng khi biết đọc mới là khi ta biết mình dần trưởng thành. Đọc sự thật đằng sau những ngọt ngào giả dối. Đọc thấy yêu thương sau những giận hờn. Đọc thấu những điều ngay lẽ phải sau những xô bồ, hỗn loạn. Biết “đọc” không chỉ khiến ta khôn ngoan hơn, mà còn khiến ta có thể bao dung hơn với những gì ta gặp.
(Theo Hà Nhân, Bay xuyên những tầng mây, NXB Văn học, 2016, trang 197-198)
Câu 1 (1,0 điểm)
Hãy phân tích tác dụng của lí lẽ và bằng chứng đối với luận điểm trong đoạn đầu của văn bản trên.
| Câu | Nội dung | Điểm |
| I | Đọc hiểu văn bản văn học và viết đoạn nghị luận văn học | 5,0 |
| 1 | Đọc hiểu văn bản văn học | 3,0 |
| a. Những động từ diễn tả hành động của con khi nằm trong chiếc nôi êm: lật, trườn,
cười, réo. |
0,5 | |
| b. Trình bày cách hiểu về hai câu thơ “Con nằm giữa cha và mẹ/ Cuộc đời nằm giữa yêu thương”: con nằm giữa cha và mẹ; con được sống ấm êm, hạnh phúc trong sự quan tâm, bảo bọc, yêu thương của cha mẹ.
* Học sinh có thể diễn đạt theo nhiều cách khác nhau, miễn hợp lí. |
0,75 | |
| c. Lời dẫn trực tiếp: “Chữ ít mà nghĩa rất nhiều. Không phải nghĩa nữa, đó là hồn, tâm hồn, cái không thể đo bằng đơn vị chữ nghĩa.”
Chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp: học sinh có thể có nhiều cách chuyển lời dẫn trực tiếp thành lời dẫn gián tiếp khác nhau. Giám khảo dựa trên bài làm cụ thể của học sinh để cho mức điểm phù hợp. VD: Nhà thơ Chế Lan Viên đã từng nhận xét rằng thơ Tế Hanh chữ ít mà nghĩa rất nhiều; không phải nghĩa nữa, đó là hồn, tâm hồn, cái không thể đo bằng đơn vị chữ nghĩa. |
0,75 | |
| d. Tùy vào quan điểm riêng mà học sinh trình bày suy nghĩ về vai trò của tình yêu thương trên hành trình trưởng thành của mỗi người. Cần nêu rõ quan điểm về vai trò của tình yêu thương (VD: tình yêu thương có vai trò quan trọng trên hành trình trưởng thành của mỗi người, tình yêu thương không hẳn là điều quan trọng nhất trên hành trình trưởng thành của mỗi người,…); lập luận để làm sáng tỏ quan điểm ấy;
diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp. |
1,0 |
| Đọc hiểu văn bản nghị luận và viết bài văn nghị luận xã hội |
| Đọc hiểu văn bản nghị luận |
| – Bằng chứng: học sinh nêu được ít nhất một biểu hiện trong thực tế của việc “ngây thơ, nông nổi”, vô tình khiến bản thân trở thành “cột tiếp sóng lan truyền tín hiệu sai lạc” (phán xét và ném đá một con người qua vài dòng tin chưa kiểm chứng trên mạng; truyền đi những thông tin ngụy tạo, gây hậu quả nghiêm trọng,…).
– Lí lẽ: Đôi khi ngây thơ nông nổi, ta có thể khiến bản thân trở thành cột tiếp sóng lan truyền đi những tín hiệu sai lạc. ® Bằng chứng kết hợp chặt chẽ với lí lẽ đã chỉ ra hậu quả của việc thiếu khả năng nhận biết, từ đó tăng sức thuyết phục cho lập luận và làm sáng tỏ luận điểm: Nhận biết và phân biệt bên trong với bề ngoài, bản sắc và màu sắc, sự thật và ngụy tạo là kĩ năng thiết yếu trong một xã hội thông tin cuộn cuộn như ta đang sống. *Học sinh có thể chép nguyên văn hoặc diễn đạt lại luận điểm, lí lẽ, bằng chứng miễn sao đảm bảo đúng nội dung và không sai về diễn đạt. |