Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Những ngày mới của Thạch Lam
Câu 1: Qua chi tiết “mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt”, em cảm nhận được điều gì về không gian lao động?
→ Không gian lao động hiện lên vừa chân thực vừa trữ tình. Mùi hương đồng quê gợi cảm giác bình yên, gần gũi, khiến Tân say mê và gắn bó với công việc đồng áng.
Câu 2: Vì sao Tân “tiếc hồi thuở nhỏ không ở thôn quê”?
→ Vì Tân nhận ra vẻ đẹp giản dị, thanh bình của cuộc sống nông thôn. Anh tiếc nuối vì đã bỏ lỡ những năm tháng được sống gần thiên nhiên và những con người chân chất.
Câu 3: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “Tân như thấy cảnh vật đều có một tâm hồn”? Tác dụng?
→ Biện pháp nhân hóa. Tác dụng là làm cho thiên nhiên trở nên sống động, có cảm xúc, phản ánh sự thay đổi trong tâm hồn Tân – từ xa cách đến thấu hiểu và đồng cảm với quê hương.
Câu 4: Qua hình ảnh “bọn thợ bước đều trở về nhà, ai nấy yên lặng không nói gì”, em cảm nhận được điều gì về nhịp sống nơi thôn quê?
→ Nhịp sống nơi thôn quê hiện lên bình lặng, sâu sắc. Sự im lặng không phải buồn bã mà là sự tôn kính với thiên nhiên, với lao động, và với những giá trị giản dị của cuộc sống.
Câu 5: Văn bản gợi cho em suy nghĩ gì về sự trưởng thành của con người?
→ Con người chỉ thực sự trưởng thành khi biết cảm nhận, rung động trước những điều bình dị. Trải qua biến cố, Tân đã tìm lại được giá trị sống và sự kết nối với cội nguồn.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Những ngày mới được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Ninh Bình năm 2025 2026
PHẦN I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
(Tóm tắt cốt truyện: Tân sinh ra trong một gia đình khá giá ở nông thồn. Vì muốn con có cuộc sống sau này tốt hơn, cha mẹ đã gửi Tân đến ở nhà ông chú trên Hà Nội ngay từ khi còn nhỏ tuổi. Tân hết sức chăm học nên năm mười tám tuổi đã tìm được công việc tốt tại thành phố. Tuy nhiên, gặp thời buổi kinh tế khó khăn, Tân bị mất việc làm, phải sồng lang thang, vất vưởng mấy tháng trời. Trong tâm trạng chán nân, thất vọng lại thêm nỗi buồn cha mất, mẹ một mình trông nom ruộng nương không xuể, Tân quyết định về quê và bắt đầu cuộc sống mới của một người dân quê).
Đoạn trích sau tái hiện một ngày lao động của Tân ở quê hương.
(…] Chăm chú vào công việc làm, Tân không để ý gì đến cảnh vật chung quanh. Chàng cũng không thấy mệt nữa, tuy ánh nắng chiếu trên lưng nóng rát, và mồ hôi từng giọt rỏ trên trán xuống. Tân chủ ý đưa cái hái cho nhanh nhẹn; mỗi lần bông lúa rung động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi ra ướt mới cắt. Mùi thơm đó làm chàng say sưa như men rượu. Tân lại cố hết sức gặt, chỉ lo không theo kịp hàng những người thợ khác.
Buổi sáng, khi Tân ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt, bọn thợ hái chàng mượn đã mấy hôm nay đều trông chàng mà cười. Một cô gái trong bọn, cặp mắt đen nhí nhảnh dưới vành khăn vuông che kín đầu, nói đùa:
– Ông để mặc chúng tôi, bộ ông thế kia thì gặt được độ ba nẹn lúa.
Mọi người vui vẻ cười làm Tân cũng cười theo.
I…] Tân tiếc hồi thuở nhỏ không ở thôn quê để được gần gụi với cảnh vật, chàng thích sống bên cạnh những người nhà quê chất phác và mộc mạc. Bây giờ chàng mới biết đến trời đất, đến thời tiết, đến sự thay đổi của mùa nọ sang mùa kia. Một cơn gió hay một cái mầm cỏ non, đối với chàng đều có ý nghĩa riêng.
Tân không dưng dưng như trước với những cái chung quanh mình. Tâm hồn chàng có liên lạc và rung động cùng với những cảnh vật, chàng có cái cảm giác rằng mình sống …
Buổi chiều, thửa ruộng của Tân đã gặt xong. Cả một cánh đồng chỉ còn trơ cuống rạ. Bọn thợ gặt đều thu xếp liềm hái để trở về. Trên con đường vào làng, các lực điền gánh những gánh lúa vàng nặng trĩu.
Mặt trời đã xế phía bên kia đồi. Ở dưới thung lũng, sương mù lạnh trắng xóa lan ra, lẫn với làn khói toa ở chung quanh các làng. Có bên đường đi đã ướt. Về phía xa có ngọn lửa của ai đốt trên sườn rặng núi mờ ở chân trời.
Tân với bọn thợ bước đều trở về nhà, ai nấy yên lặng không nói gì, như cùng kính trọng cái thời khắc của một ngày tàn. Trong cái giờ khắc này, Tân như thấy cảnh vật đều có một tâm hồn, mà lớp sương mù kia là tâm hồn của đất mầu đã nuôi hạt thóc cần cho sự sống của loài người…
(Trích: Những ngày mới, Thạch Lam tuyển tập, NXB Văn học, 2012, tr.189 – 194)
* Chú thích:
Thạch Lam (1910 – 1942) là tác giá tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945. Truyện ngắn của ông mang vẻ đẹp của những truyện ngắn đậm chất trữ tình; tập trung khám phá vẻ đẹp tâm hồn con người; giọng văn nhẹ nhàng, trong sáng; ngôn ngữ giâu giá trị biểu cảm.
Tác phẩm Những ngày mới là một trong những truyện ngắn đặc sắc của nhà văn.
Thực hiện các yêu cầu/Trả lời câu hỏi:
Câu 1 (1,0 điểm). Nêu cơ sở xác định ngôi kể của người kể chuyện trong đoạn trích trên.
Câu 2 (1,0 điểm). Chỉ ra lời nhân vật và lời người kể chuyện qua các câu văn sau:
Buổi sáng, khi Tân ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt, bọn thợ hái chàng mượn đã mấy hôm nay đều trông chàng mà cười. Một cô gái trong bọn, cặp mắt đen nhi nhảnh dưới vành khăn vuông che kín đầu, nói đùa:
– Ông để mặc chúng tôi, bộ ông thể kia thì gặt được độ ba nẹn lúa. Mọi người vui vẻ cười làm Tân cũng cười theo.
Câu 3 (1,0 điểm). Việc sử dụng biện pháp tu từ điệp từ trong các câu văn dưới đây có tác dụng gì?
Tân chú ý đưa cái hái cho nhanh nhẹn; mỗi lần bông lúa rung động chạm vào mặt, vào người, mùi lúa chín thơm lại phảng phất lẫn với mùi rạ ướt mới cắt. Mùi thơm đó làm chàng say sưa như men rượu.
Câu 4 (1,0 điểm). Từ tình cảm của Tân khi trở về quê hương, em có suy nghĩ gì về vai trò của quê hương đối với cuộc đời của mỗi người? (Trả ời trong khoảng từ 5 đến 7 dòng).
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4,0 | |
|
1 |
– Ngôi kể thứ 3
– Cơ sở xác định ngôi kể: Người kể chuyện giấu mình, không trực tiếp tham gia vào mạch kể chuyện. Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm. – Thi sinh nêu đúng ngôi kể, không nêu cơ sở và ngược lại: 0.5đ – Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai: không cho điểm. (Lưu ý: Cơ sở xác định ngôi kể có thể diễn đạt theo nhiều cách, chỉ cần thí sinh hiểu bản chất vẫn cho điểm tối đa. VD: Người kể chuyện dấu mình, không xưng tôi; người kể chuyện không xưng tôi và gọi tên nhân vật bằng tên của họ…) |
1,0 |
|
|
2 |
– Lời nhân vật: Ông để mặc chúng tôi, bộ ông thể kia thì gặt được độ ba nẹn lúa.
– Lời người kể chuyện: + Buổi sáng, khi Tân ngỏ ý muốn cầm hái xuống gặt, bọn thợ hái chàng mượn đã mấy hôm nay đều trông chàng mà cười. Một cô gái trong bọn, cặp mắt đen nhí nhảnh dưới vành khăn vuông che kín đầu, nói đùa: + Mọi người vui vẻ cười làm Tân cũng cười theo Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án: 1,0 điểm. – Thí sinh chỉ ra đúng một trong hai lời (lời người kể chuyện hoặc lời nhân vật): 0.5đ – Học sinh trả lời được 1 ý trong lời người kể chuyện: 0,25 điểm. – Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai: không cho điểm. |
1,0 |
|
|
3 |
– Biện pháp tu từ Điệp từ: mùi, vào
– Tác dụng của BPTT: + Tạo nhịp điệu, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt; tính sinh động, hấp dẫn cho lời thơ. + Nhấn mạnh các loại mùi đặc trựng của làng quê trong mùa gặt. (Sự rung cảm tinh tế của Tân …) + Thể hiện tình cảm gắn bó tha thiết của Tân với quê hương. Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như hướng dẫn chấm: 1,0 điểm. – Thí sinh nêu đầy đủ tác dụng, không chỉ ra minh chứng: 0,75 điểm. – Thí sinh trả lời đúng 1 ý tác dụng: 0,25 điểm. – Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai: không cho điểm. |
1,0 |
|
|
4 |
– Tình cảm của nhân vật Tân khi trở về quê hương: Yêu quê hương, gắn bó tha thiết với quê hương; sung sướng, hạnh phúc khi được hòa mình vào cuộc sống của người dân quê.
– Vai trò của quê hương đối với cuộc đời mỗi người: + Quê hương là cội nguồn, nơi con người sinh ra, lớn lên. + Quê hương thường gắn với gia đình, bạn bè, người thân; là động lực tinh thần cho con người mỗi khi vấp ngã, thất bại. + Quê hương là nơi lưu giữ và truyền lại những giá trị vật chất, tinh thần cho mỗi người… Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương: 1,0 điểm. – Thí sinh nêu được tình cảm của nhân vật Tân: 0.5đ. – Thí sinh nêu được vai trò của quê hương: 0.5đ – Học sinh không trả lời hoặc trả lời sai, không phù hợp: không cho điểm. (Đây là câu hỏi mở, thí sinh có thể thể hiện quan điểm cá nhân đảm bảo thuyết phục, phù hợp đạo đức và pháp luật) |
1,0 |
|
